Phân tích chỉ số ROE va ROA

[songhai]

Các anh chị giải thích giúp em chỉ số ROE va ROA với? Em hiểu mang máng thôi chưa ứng dụng thực tế được , anh chị giúp em với.

[Max]

Chào bạn Songhai,
Thật ra mình cũng biết 1 chút ít nhưng phải đợi hỏi thêm 1 chị bên KIS ( công ty chừng khoàn HQ) rồi mới chắc chắn mà trả lời bạn được.
ROE (Return on Equity) được tính bằng công thức: ROE=Net Income / Shareholders' Equity
ROE thường được dùng để so sánh khi nhà đầu tư (Investors) bỏ ra $1USD thì họ sẽ nhận lại được bao nhiêu. Thường thì ta dựa trên chỉ số này để đánh giá xem doanh nghiệp ấy có đáng để đầu tư không.
Ví dụ: ROE của doanh nghiệp A là 15% thì nếu bạn là nhà đầu tư, bạn đầu tư 1 USD thì bạn sẽ kiếm được 15% của 1 USD đó (15 cents)
Tuy nhiên, khi tham khảo ROE của 1 DN, mình cấn chú ý đến cả ROE trung bình của cả 1 ngành (Industry) ấy....Nếu ROE trung bình của ngành là 20% thì....bạn đã đầu tư kém hiệu quả.
ROA thì cũng tương tự vậy, dùng để xem mức độ công ty sử dụng tài sản hiểu quả thế nào?
Ví dụ tài sản họ bỏ ra là 100 USD thì phần lợi nhuận thu lại là bao nhiêu của 100 USD đấy.

Điểm khác nhau cơ bản của ROE và ROA là: ROE thường được các nhà đầu tư tham khảo, còn ROA thường được các nhà quản lý doanh nghiệp tham khảo.

Nhưng....nếu ROA và ROE mà cao quá thì cũng coi chừng vì....High risk, high return....ta nên xem xét kĩ lợi nhuận ấy đến từ đâu, bạn ạ.

Hi vọng đã giúp được bạn songhai phần nào.

Max

[ongpark]

Thấy các bác nhộn nhịp về ROE và ROA quá em cũng thấy ngứa ngáy làm tí thử xem sao; dùng được các bác có lời còn không cũng chửi, mắng em một vài câu để học hỏi thêm.

Đầu tiên em xin trình bày các thuật ngữ.

ROE: Tỷ suất thu nhập trên vốn chủ sở hữu (còn gọi là suất sinh lời của vốn chủ sở hữu)
ROA: Tỷ suất thu nhập trên tài sản (suất sinh lời của tài sản)
FL (Financial Leverage): Đòn bẩy tài chính ---thằng này nguy hiểm lắm đấy các bác ơi, bác nào mới vào dễ bị chỉ FL qua mặt đấy hehehe...

Em lấy công thức để lý giải như sau:

(1) ROE = Lãi ròng / Vốn chủ sở hữu
(2) ROA = Lãi ròng / Tổng tài sản
(3) FL = 1 + (Nợ phải trả / Vốn chủ sở hữu)

Em sẽ dùng các công thức theo sách để minh họa.
Đại loại từ 3 công thức trên sau 1 hồi biến đổi lòng vòng (chỉ đơn thuần là toán học và kế toán học thôi nhưng nếu liệt kê hết ra thì các bác đọc sẽ nhức đầu lắm) còn lại công thức tính ROE như thế này:
ROE = ROA x FL tức là: ROE = (Lãi ròng / Tổng tài sản) x (1 + (Nợ phải trả / Vốn chủ sở hữu))

Ví dụ: Em sẽ minh họa bằng số liệu để các bác dễ thấy nhé
Có 2 công ty cùng kinh doanh Karaoke + dịch vụ vui vẻ, gọi tắt là A và B
- Công ty A có nợ phải trả là 5 tỷ và vốn chủ sở hữu là 20 tỷ; Công ty B có nợ phải trả là 15 tỷ và vốn chủ sở hữu là 10 tỷ.
- Lãi ròng thu được trong năm là: 10 tỷ đồng (A, B có lãi như nhau)
- Tổng tài sản là 25 tỷ đồng (A, B có tổng tài sản đưa vào kinh doanh như nhau)
Như vậy: ROA = Lãi ròng / Tổng tài sản = 10 tỷ / 25 tỷ = 40%
Nói cách khác là cứ 10 đồng tài sản sử dụng cho kinh doanh thì sẽ thu được 4 đồng lãi/năm (A và B sử dụng tài sản để kinh doanh tốt như nhau).
Vậy thì mua cổ phiếu của thằng nào đây? Lại phải so sánh ROE thôi các bác nhỉ !
ROE = Lãi ròng / Vốn chủ sở hữu
- ROE (A) = 10 tỷ / 20 tỷ = 50%
- ROE (B) = 10 tỷ / 10 tỷ = 100%
Ái chà, Karaoke vui vẻ mà lãi ghê nhỉ. A lãi 50% vốn, B lãi 100% vốn (ấn tượng quá, hơn cả chơi chứng khoán).
Với kết quả trên thì B ngon hơn A rồi còn gì, vì: ROE (B) > ROE (A) mà. Các bác xem tiếp nhé:
Vì ROA của 2 thằng là như nhau nên ta có: (các bác xem lại công thức tính FL và quan hệ của ROE với ROA & FL ở trên nhé)
ROE (A) = ROA x FL (A) = 40% x (1 + (5/20)) = 50%
ROE (B) = ROA x FL (B) = 40% x (1 + (15/10)) = 100%
Các bác thấy đòn bẩy tài chính có ảnh hưởng đến lãi kinh chưa; Vay nợ càng nhiều thì tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu càng cao, ái chà chà bí quyết đây rồi

Thế nhưng các bác nhớ cho:
1/. Trong trường hợp rủi ro công ty bị phá sản thì các chủ nợ sẽ được thu hồi vốn trước, các bác là người bỏ vốn tham gia sở hữu công ty thì sẽ được chi trả sau cùng. Nếu đã bán hết tài sản mà cũng chỉ đủ trả nợ thì các bác ... "móm".
2/. Trường hợp năm nay các chú dân quân ở phường kiểm tra dữ quá không làm ăn gì được, lãi ròng chỉ đủ trả lãi vay thì các bác cũng ... "móm".

Các bác tự kết luận đi... em không giám đâu có gì cứ lên tiếng với em.

(Em cũng tham khảo đấy, không phải kiến thức của em đâu heheheh)

[ongpark]

Các bác thông cảm nha, post xong đọc bài của Max thấy cần thêm một chút;

Thằng ROE và ROA mà cao thì càng tốt thôi nhưng thực ra các cụ ngoài thế giới có nhiều kinh nghiệm bảo em rằng, hai thằng này cứ trên 20% là ngon rồi tất nhiên càng cáo càng tốt rồi. Nhưng có điều lãi cao tỉ thuận thuận phải risk cao đấy các bác phải lưu ý... nhưng cũng không sao em đã có cách trị thằng FL rồi; các bác nhảy vào tìm thằng ROIC (ROI & ROTC là một) thì ok ngay... có thời gian em sẽ phân tích thêm cho.

Lại thế rồi, khổ cái thói quen dở hơi của em; Thức tế ROE và ROA trên 20% là có thể tạm chấp nhận và đầu tư được...nhưng các bác phải quay ra tính cho em thằng EPS (Lãi/số cổ phiếu) và PE (giá/cổ phiếu) cái. Các cụ nhiều kinh nghiệm cũng tuyên đoán PE tầm 20 là tạm ổn, đừng tham qua khéo bán nhà ra đê ở đấy.

Em lấy ví dụ như sau; các bác tin thì tin nhưng hoàn toàn có thế đối thị trường Việt Nam mình đấy.
Công ty X có vốn điều lệ là 20 tỷ (=2 triệu cổ phần với mệnh giá là 10.000 đồng/cổ phần).
Trong bản cáo bạch, công ty vẽ rất nhiều dự án và dự kiến năm tới sẽ đem lại tỷ suất lợi nhuận trên vốn điều lệ đến 60%. Dĩ nhiên để thực hiện các dự án tốt đẹp của mình, công ty không quên đưa ra lộ trình sẽ tăng vốn lên gấp đôi.
Chính vì tỷ suất lãi/vốn quá hấp dẫn (cộng với một số thông tin tốt khác) đã làm giá cổ phiếu của công ty tăng cao. Chỉ 3 tháng sau khi IPO, giá cổ phiếu của công ty X đã là 160.000 đồng/cổ phiếu.
Lúc này, công ty quyết định tăng vốn điều lệ lên gấp đôi với phương thức phát hành thêm cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 1:1 với giá phát hành là 130.000 đồng/cổ phiếu (thấp hơn giá đang giao dịch 30.000 đồng).
Giả sử việc phát hành thành công, công ty sẽ có 40 tỷ vốn điều lệ (=4 triệu cổ phần với mệnh giá 10.000 đồng) và có 240 tỷ thặng dư vốn =(130.000-10.000) x 2 triệu CP mới phát hành thêm.
Nếu mang 240 tỷ gửi ngân hàng 1 năm với lãi suất 10% thì sẽ thu được 24 tỷ. Chỉ cần 24 tỷ này chia cho 4 triệu cổ phần thì sẽ có EPS là 6.000 đồng. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn điều lệ là 60% (24 tỷ lãi/40 tỷ vốn điều lệ) đúng như cáo bạch đã đưa ra.
Do công ty phát hành thêm cho cổ đông hiện hữu với giá 130.000 nên thị trường chỉ chấp nhận giá giao dịch khoảng 135.000 đồng, khi đó PE khoảng 22 (=135.000/6.000). Hấp dẫn quá nhỉ.
À thế còn cổ đông sáng lập làm thế nào lấy lại vốn.
Bán bớt cổ phần với lý do chi tiêu cá nhân hoặc góp vốn vào công ty con (tất nhiên là bán dần dần thôi để còn giữ giá chứ).
Nếu bán từ từ với giá 130.000 đồng/CP thì chỉ cần bán khoảng 55% số cổ phiếu đang nắm giữ thì sẽ thu hồi đủ vốn (10 tỷ ban đầu + 130 tỷ mua cổ phiếu phát hành thêm, giả sử cổ đông sáng lập sở hữu 50% vốn điều lệ).

Khổ quá ai là người mất tiền? em, các bác và nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ khác đấy. Tất nhiên đây chỉ là ví dụ giả định nhưng có khả năng xảy ra không hả các bác

Gớm khổ quá em mắc bệnh nói nhiều, vẫn muốn tiếp đây nhưng thôi vậy nhường sân chơi lại cho các bác.

[songhai]

Max và ongpark giải thích làm em hiểu ra nhiều vấn đề ongpark giải thích thật dễ hiểu, chắc em phải nhờ nhiều. Rất hay và bổ ích..... nhất vụ ví dụ quá dễ hiểu; karaoke và dịch vụ em út... nhưng em vẫn chữa hiểu đòn bẩy FL nên giúp em với....hỏi mấy ông khác cứ lung tung chẳng hiểu mấy.......giúp em với

[mun18]

Nghe các bác phân tích hay quá, em sẽ dành thời gian để đọc kỹ. Mời các bác thư giãn một chút, em chỉ đưa lên để với ý để các thư giãn rồi có sức để phân tích tiếp thôi nhé, không có ý ném đá đâu

YouTube Video

[huongtm]

bác Ongpark viết bài về tài chính quá hay. đọc rất dễ hiểu. em đề nghị bác viết thêm một bài nữa đi phân tích thêm cái ROI và ROIC và cả cái financial levarage nữa. cơ chế đòn bẩy tài chính. Theo em được biết để đánh giá một doanh nghiệp cũng như xây dựng mục tiêu quản lí doanh nghiệp đó, ngày nay người ta dựa vào EVA (economic value added) - lợi nhuận gia tăng kinh tế. Có thể tóm tắt các giai đoạn phát triển xây dựng mục tiêu quản lí doanh nghiệp như sau:
Giai đoạn 1: Doanh thu, lãi thuần thể hiện qua income statement (bảng cân đối thu chi).
Giai đoạn 2: ROE, ROI thể hiện qua income statement va balance sheet (bảng cân đối kế toán).
Giai đoạn 3: EVA thể hiện bằng các giá trị mới mà doanh nghiệp tạo nên. Lúc này doanh nghiệp nhấn mạnh vào tính hiệu quả, cash flow và lợi nhuận thực tế của công ty.
Thôi em phải làm việc đây. Bốc phét nhiều quá rồi.

[ongpark]

Lại bàn đến ROI – Return On Investment (hay còn gọi là ROIC và ROTC) định nghĩa đơn giản thì thằng này là một công cụ tài chính để tính hiệu quả đầu tư. Roi sử dụng để so sánh hiệu quả đầu từ khi lựa chọn đầu tư. Như đã đề cập ở trên, khi đầu tư chỉ nhìn vào chỉ số ROE, ROA và thấy ROE cao là ok thì mức độ nguy hiểm sẽ cao.

Trường hợp này chỉ phù hợp với những nhà đầu tư thích mạo hiểm, còn những nhà đầu tu chiến lược thì phải có phương sách khác. Thực ra, bảo nhà đầu tư chiến lược sợ mạo hiểm thì cũng không phải nhưng họ biết cách phân bổ tỉ lệ rủi ro để đầu tư có thể 50/50 hoặc 40/60… em cũng xin đề cập thêm, có hơi nhắc lại nhưng các bác cũng phải chú ý; một số nhà đầu tư nhỏ lẻ người Việt, ít chịu học hỏi, rồi đổ vạ cho muôn vàn lý do khác nhau...lại “chơi” theo kiểu tâm lý… “nước lên thuyền cũng lên rồi ngược lại”, chắc các bác hiểu tại sao em không dùng “đầu tư” mà lại dùng “chơi’… trên đời chỉ có chơi sổ số, tổ tôm, ba cây, bạc…..mấy ai dùng “chơi” chứng khoán; thế có bằng đầu tư chứng khoán vơ thành trò “đỏ đen” cả lượt àh…hehe em nói thế có đúng không?

Nên các bác có đầu tư không nên chỉ đánh giá chỉ số ROE và ROA….mà phải đánh giá được thành ROI (ROIC & ROTC), EPS, PE, EBIT, NIEAT, NET-DEBT…. nhiều lắm còn riêng thằng FL hay còn gọi NFL (Net Finacial Leverage – Cơ chế đòn bẩy tài chính) em biết cách khống trị rồi. Chỉ qua mắt mấy nhà đầu tư với vẩn thôi…thằng này em tính ROI là đi luôn…đặc biệt phải chú ý khi ta đạt bút tính ra kết quả ROE và ROA, rồi tính đến ROI sẽ cho ta một kết quả thực. Nhưng khi thay đổi tỉ lệ Net Debt (순재무부채) và FL thì hai thằng ROE và ROA sẽ thay đổi, riêng tháng ROI giữ nguyên… chắc đọc tới đây thấy hơi khó hiểu….có thời gian em sẽ lấy ví dụ giờ đang bạn quá chỉ nói qua thôi.

Xin giải thích thêm, khi phân tích doanh nghiệp nhà đầu tư sẽ rất dễ gặp nguy hiểm nếu như chỉ nhìn vào ROE không vì doanh nghiệp cũng như các nhà kinh tế có thể đánh lừa nhà đầu tư khi nâng tỉ lệ nợ phải trả “Net Debt” lên cao== đương nhiên thằng ROE sẽ kéo lên cao rồi…chết thì chết ai…chết anh em chúng ta thôi.. khi công ty phá sản xem xét trả nợ sẽ ưu tiên mấy ông đấy trước….còn anh em ta “móm” ….
Nên rút ra một điều; lợi nhuận càng cao tỉ lệ thuận với mức độ nguy hiểm…hehehe em nói thế chỉ là cảnh báo thôi…chứ có ai thích lợi nhuận thấp đâu. Em có mấy cậu bạn nó chẳng biết quái gì về ROE, ROA, ROI, EPS, PE….là gì mà nó vẫn thu tiền tỉ cổ phiếu và đi BMW …. suốt ngày chỉ đọc bào, uống café ngồi đầy vỉa hè nghe ngóng thông tin….

Thôi tạm thời thế đã….có thời gian sẽ giải thích thêm, có sai gì các bác cứ góp ý.... để em còn biết có nên viết nữa hãy không..>

(ít thời gian quá nên chưa phân tích rõ FL cho songhai được...có thời gian là phân tích liền...)

[songhai]

ongpark giải thích phần ROI va FL không lấy ví dụ nên em đọc thấy khó hiểu quá...... đọc mãi mới hiểu được nhưng phần FL chưa được đả thông cho ... ongpark hay bác nào biết đả thông thêm cho em với....được vụ chứng khoán này em mời các bác một trận khỏi lăn tăn luôn..... kể cả từ A~Z luôn heheeh với điều kiện em phải vớ đậm đã chứ bây giờ vẫn đang móm đây.... sắp chết tới nơi rồi

[ongpark]

.....heheeh các bác cứ đưa em vào tình huống khó, theo yêu cầu của các bác phải chuyên gia mới giải quyết được. Nhưng em cứ mạo muội phân tích thử được các bác dùng còn không thì thôi vậy. Dù gì cũng phải bảo một câu, khen trê cũng không thành vấn đề. VNIndex lên mà, lại thêm quá nhiều thông tin hot cho mấy cổ phiếu em đang ấp "ôm" tưởng chết nhưng giờ sống rồi

Trong phần trước em đã trình bày cơ bản chỉ số ROI và chưa nhấn mạnh FL, hôm nay em xin phân tích, lấy ví dụ cho các bác đọc và tham khảo.

Chắc các bác thấy FL là công cụ rất mạnh để doanh nghiệp có thể “múa rìu qua mắt” em, các bác và các nhà đầu tư khác.

Ý nghĩa của thằng FL (Financial Leverage) hay còn gọi NFL (Net Financial Leverage) là:
1- Đối với các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hiệu quả; hệ số sử dụng FL càng cao (Tức: Phần nợ> Vốn chủ sở hữu = 순재무부채/자가자본 = Net Debt>Equity) thì càng làm tăng tỉ lệ sinh lời của vốn chủ sở hữu.
2- Ngược lại, khi doanh nghiệp hoạt động không hiệu quả, mọi rủi ro sẽ dồn hết cho những người chủ sở hữu vốn.

Các bác nên chú ý điều này, ở trên em đã đề cập nhưng vẫn phải nhắc lại
1- Người cho vay sẽ thu được lãi vay định kì thưo tỉ lệ và thời gian ấn định trước. Phần chi phí cho lãi vay theo nguyên tắc kế toán sẽ được hạch toán vào chi phí hoạt động của DN trước khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Còn em, các bác và các nhà bỏ vốn đầu tư khác, khi góp vốn vào công ty bằng mọi cách mua cổ phần thì chỉ được chia lãi từ phần lợi nhuận sau thuế và chưa biết là bao nhiêu.
2- Khi DN làm ăn thua lỗ dẫn tới phá sản, các chủ nợ được ưu tiên lấy lại tiền trước từ tài sản thanh lý, phần còn lại nếu mà còn mới tới lượt
Vậy chỉ tiêu nào có thể khắc phục được sự bóp méo ROE bàng FL ? thưa các bác câu trả lời là có, đó là ROI (ROIC hoặc ROTC)…. Việt Nam mình gọi là lãi suất sinh lời từ tổng vốn đầu tư.

Cảm thấy phức tạp thôi chứ có công thức tính, nên khá đơn giản co thể nhận biết được; công thức tính như sau:

ROI = (Lãi ròng + Lãi vay sau thuế) / Tổng tài sản
Hoặc ROI = (Lãi ròng + Lãi vay x ( 1- Thuế suất)) / Tổng tài sản
Hoặc ROI = ((Lãi trước thuế + Lãi vay) x (1 – Thuế suất)) / Tổng tài sản

Trong đó phần EBIT (Lãi trước thuế + lãi vay) các bác nên để ý một chút.
Minh xin minh hoạ số liệu tính toán chỉ tiêu ROI

Khoản mục Tỷ đồng
Doanh thu thuần 500
Giá vốn hàng bán 380
Lãi gộp 120
Chi phí QL+BH (chưa tính lãi vay) 30
Lợi nhuận trước lãi vay và thuế EBIT 90
Lãi vay (10% trên tổng nợ) I 12
Lợi nhuận trước thuế EBT 78
Thuế thu nhập doanh nghiệp (28%) T 22
Lãi ròng 56

Tổng tài sản 300
Tổng nợ 120
Vốn chủ sở hữu 180

Suất sinh lời của tài sản ROA 19%
Suất sinh lời của vốn chủ sở hữu ROE 31%
Đòn bẩy tài chính FL 1.50
Suất sinh lời của tổng vốn đầu tư ROI 22%

Chú ý: Khi thay đổi cơ cấu nợ (đòn bẩy tài chính FL), 3 chỉ tiêu ROA, ROE và FL sẽ thay đổi còn ROI thì sao? không thay đổi gì hết. Nếu không tin, Các bác cứ xem số liệu ở những chỗ em bôi màu đen nhé. Bảng dưới em đã cho thay đổi cơ cấu nợ/vốn so với bảng trên.

Khoản mục Tỷ đồng
Doanh thu thuần 500
Giá vốn hàng bán 380
Lãi gộp 120
Chi phí QL+BH (chưa tính lãi vay) 30
Lợi nhuận trước lãi vay và thuế EBIT 90
Lãi vay (10% trên tổng nợ) I 20
Lợi nhuận trước thuế EBT 70
Thuế thu nhập doanh nghiệp (28%) T 20
Lãi ròng 50

Tổng tài sản 300
Tổng nợ 200
Vốn chủ sở hữu 100

Suất sinh lời của tài sản ROA 17%
Suất sinh lời của vốn chủ sở hữu ROE 50%
Đòn bẩy tài chính FL 0.50
Suất sinh lời của tổng vốn đầu tư ROI 22%

Các bác thấy thế nào...... thằng ROI không hề thay đổi...