DỰ THẢO BÁO CÁO CỦA BCH TW HỘI SINH VIÊN VIỆT NAM KHOÁ VI

[longnt]

Hội sinh viên Việt Nam
Ban Chấp hành trung ương

------------------------

Hà Nội, ngày 24 tháng 10 năm 2003


(Dự thảo)

Phát huy truyền thống vẻ vang,
Sinh viên Việt Nam đoàn kết, thi đua học tập, rèn luyện, sáng tạo,
xung kích, tình nguyện xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

--------------------

Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Hội sinh viên Việt Nam khoá VI
tại đại hội đại biểu toàn quốc hội sinh viên Việt Nam lần thứ vii

*

* *

Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Sinh viên Việt Nam lần thứ VII là Đại hội đầu tiên của Hội Sinh viên Việt Nam trong thế kỷ XXI - thế kỷ của khoa học, công nghệ và phát triển kinh tế tri thức; diễn ra trong khí thế toàn Đảng, toàn quân, toàn dân đang tích cực thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, tuổi trẻ cả nước đang bước vào năm thứ hai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ VIII với khí thế thi đua, tình nguyện.

Đại hội VII Hội Sinh viên Việt Nam là Đại hội đoàn kết, trí tuệ, sáng tạo, thi đua, tình nguyện; là mốc son đánh dấu sự phát triển và trưởng thành của phong trào sinh viên Việt Nam và Hội Sinh viên Việt Nam trong thế kỷ XX, mở ra bước phát triển mới của công tác Hội và phong trào Sinh viên Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI – thời kỳ phát huy truyền thống vẻ vang, Sinh viên Việt Nam đoàn kết, thi đua học tập, rèn luyện, sáng tạo, xung kích, tình nguyện xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Phần thứ nhất

Tình hình sinh viên Việt Nam

Trong gần một thế kỷ qua, từ quá trình tự phát đến tự giác, được sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ kính yêu, của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Sinh viên Việt Nam, Sinh viên Việt Nam - bộ phận ưu tú của Thanh niên Việt Nam, nguồn lực trí tuệ quý giá của dân tộc đã lớn mạnh không ngừng, trở thành lực lượng chính trị - xã hội có những cống hiến xuất sắc trong mỗi bước trưởng thành của phong trào Thanh niên Việt Nam, của cách mạng Việt Nam.

Từ những năm đầu thế kỷ XX, Sinh viên Việt Nam đã hướng theo ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin và ngọn cờ giải phóng dân tộc của lãnh tụ Nguyễn ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trải qua các thời kỳ cách mạng đầy gian khổ, hy sinh, cũng như ngày nay, trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, các thế hệ Sinh viên Việt Nam luôn trung thành tuyệt đối với Đảng cộng sản Việt Nam, gắn bó thiết tha với lợi ích dân tộc, với nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; phát huy truyền thống yêu nước nồng nàn, tinh thần hiếu học, ý chí vượt khó, cần cù, sáng tạo, đoàn kết, xung kích, tình nguyện xả thân vì lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội luôn phấn đấu vươn lên chiếm lĩnh đỉnh cao khoa học, kỹ thuật, phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc.

Chúng ta tự hào về các thế hệ Sinh viên Việt Nam một lòng, một dạ chiến đấu, hy sinh dưới ngọn cờ của Đảng và Bác Hồ vĩ đại; luôn thi đua học tập, rèn luyện, phấn đấu để phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, làm cho dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, “sánh vai với các cường quốc năm châu”.

Trong những năm đổi mới; đặc biệt trong 5 năm qua, Sinh viên Việt Nam – những người có nhiều tiềm năng sáng tạo; nguồn lao động có học vấn, đại bộ phận sẽ trở thành lớp trí thức của đất nước; lực lượng quan trọng cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá không ngừng tăng nhanh về số lượng, chất lượng, cơ cấu ngành nghề, cơ cấu xã hội. Sinh viên hiện nay sinh ra, lớn lên, trưởng thành, được hưởng trọn vẹn những thành tựu to lớn của công cuộc đổi mới, chiếm 0,96% dân số và chiếm 4% lực lượng Thanh niên, tăng trên 25% so với năm 1998, đạt 118 Sinh viên trên một vạn dân; số Sinh viên được học tập ở nước ngoài và Sinh viên trong các trường ngoài công lập (chiếm 11%) ngày càng tăng.

Đứng trước yêu cầu ngày càng cao của chất lượng nguồn lao động phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, từ nhận thức đúng đắn về rèn luyện phẩm chất đạo đức, vai trò của học vấn, kiến thức chuyên môn, khả năng thực hành, kỹ năng công tác nên đại bộ phận Sinh viên chăm chỉ học tập, tích cực tham gia nghiên cứu khoa học, sáng tạo, nỗ lực rèn luyện. Sinh viên vừa là lực lượng kế tục và phát huy nguồn lực trí tuệ vô cùng quý giá của dân tộc, vừa có vai trò quan trọng đối với quá trình xây dựng và bảo vệ tổ quốc, với hội nhập quốc tế của đất nước. Trong những năm vừa qua, ngày càng có nhiều Sinh viên phấn đấu học thêm ngoại ngữ, tin học và các môn bổ trợ khác. Sinh viên đã có ý thức và chủ động tham gia góp phần đổi mới quá trình đào tạo trở thành quá trình tự đào tạo, từ phương pháp học tập thụ động nay từng bước chuyển sang phương pháp chủ động thu nhận, tổng hợp và phân tích thông tin theo hệ thống; tự giác phấn đấu lập thân, lập nghiệp. Nhiều Sinh viên đã góp phần làm rạng danh đất nước bởi những công trình nghiên cứu, những sáng tạo và kết quả xuất sắc tại các kỳ thi Quốc tế. Đa số Sinh viên có lối sống lành mạnh, đạo đức trong sáng, giữ được bản sắc văn hoá dân tộc, đoàn kết, tương thân, tương ái, không để kẻ xấu lợi dụng, kích động gây mất ổn định chính trị, xã hội. Nhiều Sinh viên đã kiên trì vượt qua khó khăn, vừa lao động để mưu sinh, vừa học tập và công tác tốt. Sinh viên ngày nay có xu hướng vươn ra tiếp cận, chiếm lĩnh đỉnh cao khoa học, kỹ thuật và tự khẳng định mình trong thực tiễn xã hội. Nhìn chung, trình độ kiến thức chuyên môn, khoa học công nghệ, tin học, ngoại ngữ và kết quả học tập của Sinh viên cao hơn trước. Định hướng giá trị của Sinh viên hiện nay là có kiến thức, có bằng cấp, có việc làm và sống có mục đích, có lý tưởng; mong muốn được cống hiến, đồng thời quan tâm lợi ích cá nhân, gia đình và làm giàu chính đáng. Sống trong môi trường thông tin đa chiều, dưới áp lực của cạnh tranh và hội nhập quốc tế, Sinh viên nhận thức rõ hơn về tình hình, nhiệm vụ của đất nước “phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt”; nhạy bén trước những sự kiện chính trị trong nước và quốc tế. Tư tưởng, đạo đức, lối sống của Sinh viên có chuyển biến cơ bản tích cực. Thái độ và nhận thức chính trị của Sinh viên từng bước được nâng cao. Niềm tin của Sinh viên vào sự lãnh đạo của Đảng, vào con đường xã hội chủ nghĩa được củng cố và tăng cường. Số đông Sinh viên có mong muốn được đứng trong hàng ngũ Đảng cộng sản Việt Nam để có nhiều điều kiện cống hiến và sớm trưởng thành. Tính tích cực chính trị - xã hội, tinh thần tình nguyện, xung kích của Sinh viên được nâng cao. Đa số Sinh viên có ý thức trách nhiệm với quê hương, đất nước, với cộng đồng, có hoài bão lập thân, lập nghiệp, có ý chí quyết tâm đẩy lùi đói nghèo tụt hậu, thực hiện dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Hàng ngàn Sinh viên Việt Nam đang học tập ở nước ngoài đã nỗ lực học tập, tiếp thu khoa học, công nghệ tiên tiến, luôn hướng về Tổ quốc và sẵn sàng trở về nước công tác. Trong mỗi dịp hè, hàng triệu lượt Sinh viên đã tình nguyện tham gia các hoạt động vì cộng đồng; hàng trăm nghìn Sinh viên tốt nghiệp đã tình nguyện trở về quê hương, đến với những vùng đặc biệt khó khăn góp phần mang tri thức khoa học đưa nông thôn, miền núi từng bước đi vào công nghiệp hoá - hiện đại hoá. Hình ảnh Sinh viên tình nguyện xông pha trong bão, lũ, giữa nắng, gió nơi đô thị, trên những bản làng xa xôi, heo hút đã trở thành hình ảnh thân quen, in đậm trong nhân dân, trong xã hội về một thế hệ đẹp của thời đại, của dân tộc - thế hệ của học hỏi và rèn luyện, sáng tạo và tình nguyện, khát vọng và ước mơ.

Tự hào và hy vọng về thế hệ Sinh viên hiện nay, song chúng ta cũng nhận rõ về một số yếu kém, hạn chế và những khó khăn, thách thức đối với Sinh viên. Số Sinh viên có kết quả học tập trung bình chiếm tỷ lệ còn cao (62,02%), tỷ lệ Sinh viên xuất sắc và giỏi giảm (chiếm 5,44%), tỷ lệ Sinh viên học lực yếu kém tăng (chiếm 12,75%). Một bộ phận Sinh viên mơ hồ về lý tưởng cách mạng, chưa gắn bó với sinh hoạt chính trị; thiếu quyết tâm phấn đấu vươn lên, ít tham gia sinh hoạt tập thể; chưa thấy rõ trách nhiệm của mình đối với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội nên ý chí phấn đấu không cao, không chăm chỉ học tập, rèn luyện, chưa chú trọng nghiên cứu khoa học; một số ít Sinh viên còn thiếu trung thực trong các kỳ thi và kiểm tra, mua điểm, mua bằng. Năng lực tư duy sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng thích ứng với nghề nghiệp, kỷ luật lao động của nhiều Sinh viên tốt nghiệp ra trường còn yếu; khả năng tự lập nghiệp còn hạn chế; năng lực giao tiếp và tổ chức hoạt động hạn chế so với thực tiễn và yêu cầu. Số đông Sinh viên chưa thích ứng nhanh với thị trường lao động, thiếu tự tin nên tỷ lệ Sinh viên tốt nghiệp ra trường chưa có việc làm, hoặc làm không đúng chuyên môn còn cao. Nhiều Sinh viên ngại khó, ngại khổ nên khi tốt nghiệp ra trường không muốn đến các vùng nông thôn công tác, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn. Đáng lo ngại là một số Sinh viên có biểu hiện lối sống thực dụng, hưởng thụ, đua đòi, xa hoa, thiếu văn hoá, quan hệ tình bạn, tình yêu lệch lạc. Sự phân hoá mức sống, sinh hoạt và tình hình mê tín dị đoan trong Sinh viên có chiều hướng gia tăng. Số Sinh viên bị buộc thôi học, đình chỉ học tập chưa giảm; đặc biệt, có một số Sinh viên vi phạm pháp luật và tính chất phạm pháp ngày càng phức tạp. Tình trạng thể lực của Sinh viên nước ta còn hạn chế, chưa được cải thiện đáng kể. Một bộ phận Sinh viên chưa quan tâm luyện tập thể dục, thể thao thường xuyên.

Trong quá trình phát triển kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế đã nảy sinh những mặt trái, những yếu tố tiêu cực ảnh hưởng tới phẩm chất của người Sinh viên; những hiện tượng tham nhũng, quan liêu, tệ nạn xã hội; những yếu kém, tiêu cực trong giáo dục đã ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình tu dưỡng, rèn luyện, học tập của Sinh viên. Cơ sở vật chất, điều kiện học tập, sinh hoạt, rèn luyện kỹ năng thực hành chưa đáp ứng nhu cầu học tập, rèn luyện của Sinh viên và đòi hỏi của sự phát triển. Số đông Sinh viên không có chỗ ở trong ký túc xá, phải thuê nơi ở trong khu vực dân cư không đảm bảo về các điều kiện học tập, rèn luyện, thường xuyên bị tác động bởi các tệ nạn xã hội, nhất là tệ nạn ma tuý. Công tác quản lý Sinh viên ngoại trú còn nhiều bất cập và hạn chế. Học phí và các chi phí học tập còn cao ở đa số các trường Đại học, Cao đẳng và tăng nhanh so với điều kiện thu nhập thực tế của nhiều gia đình Sinh viên, đặc biệt là gia đình ở nông thôn, miền núi, vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, gia đình công nhân viên chức; tỷ lệ Sinh viên tốt nghiệp không có việc làm cao đã tác động lớn đến ý thức phấn đấu học tập, rèn luyện của Sinh viên. Sinh viên phải đối mặt với mâu thuẫn ngày càng gay gắt giữa đầu ra là kiến thức được đào tạo mang tính sách vở, hàn lâm, kinh viện, thậm chí một bộ phận lạc hậu, kỹ năng thực hành yếu, ít năng động với đầu vào là việc sử dụng lao động với đòi hỏi chuyên môn cao, khả năng thực tế tốt, đáp ứng được yêu cầu hội nhập và cạnh tranh. Yêu cầu của xã hội ngày càng cao đối với Sinh viên nhưng cơ chế, chính sách, đầu tư cho sự phát triển và phát huy Sinh viên còn nhiều bất cập, thiếu đồng bộ, thiếu sự quan tâm cụ thể; việc kết hợp giáo dục ngoài nhà trường với giáo dục trong nhà trường đối với Sinh viên chưa tốt. Đặc biệt, hàng ngày, hàng giờ các thế lực thù địch rất chú trọng tác động đến Sinh viên dưới hình thức “diễn biến hoà bình” khó nhận biết, trên nhiều phương diện, nhất là mặt trận tư tưởng, văn hoá, việc lôi kéo, kích động, truyền đạo trái phép, các luận điệu xuyên tạc chống phá cách mạng Việt Nam.

Trí tuệ là nguồn tài nguyên quý giá của mỗi quốc gia, dân tộc. Tài nguyên đó đang nằm chính trong mỗi Sinh viên. Tuy vậy, Sinh viên là lớp người đang trong quá trình hoàn thiện, khẳng định nhân cách và tài năng, còn thiếu từng trải và kinh nghiệm sống. Do đó, Sinh viên cần được sự quan tâm, định hướng, dìu dắt, hỗ trợ, tạo điều kiện của Đảng, Nhà nước, của gia đình, nhà trường, của các tổ chức đoàn thể và của toàn xã hội.

Phần thứ hai

Công tác Hội và phong trào sinh viên
nhiệm kỳ VI (1998 - 2003)

Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Sinh viên Việt Nam lần thứ VI đã quyết định 6 chương trình hành động của Sinh viên Việt Nam và công tác Hội Sinh viên Việt Nam giai đoạn 1998 – 2003, với khẩu hiệu hành động “Sinh viên Việt Nam rèn đức, luyện tài vì tương lai tươi sáng”. Kết quả 6 Chương trình hành động và công tác chỉ đạo được đánh giá như sau:

1- Chương trình "Giáo dục và rèn luyện Sinh viên" đã được các cấp bộ Hội chú trọng triển khai với nhiều nội dung, hình thức đa dạng phong phú góp phần bồi dưỡng lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành bản lĩnh chính trị vững vàng, ý thức tự hào dân tộc, đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh trong hội viên, Sinh viên.

Hội Sinh viên là người bạn tin cậy của Sinh viên, là diễn đàn, là môi trường để Sinh viên tự bồi dưỡng và giúp đỡ nhau trong học tập, rèn luyện. Vì vậy, Hội đã luôn xác định nhiệm vụ hàng đầu là phối hợp với Đoàn thanh niên bồi dưỡng cho Sinh viên lý tưởng xã hội chủ nghĩa, vun đắp cho Sinh viên những ước mơ, hoài bão cao đẹp, trong sáng, từ đó giúp sinh viên xác định và có được động cơ, thái độ, phương pháp đúng đắn trong học tập, nếp sống, lối sống văn minh. Nhiệm vụ này được triển khai với nhiều nội dung, hình thức phong phú và đạt được hiệu quả rõ nét.

Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng được các cấp bộ Hội tập trung chỉ đạo và triển khai thực hiện ngày càng sáng tạo góp phần nâng cao nhận thức và bản lĩnh chính trị của hội viên, Sinh viên. Nội dung tập trung là việc tổ chức học tập, nghiên cứu Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 2 (khoá VIII), Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII, IX, Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ VII, VIII, cũng như các Nghị quyết, chủ trương của Đảng, Nhà nước, Bộ giáo dục & đào tạo và Trung ương Đoàn; tổ chức cho hội viên, Sinh viên tích cực tham gia các hoạt động chính trị như phản đối đạo luật nhân quyền của Mỹ, ủng hộ cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Pa-le-xtin, đấu tranh huỷ bỏ cấm vận đối với Cu Ba, phản đối chiến tranh, ủng hộ hoà bình đối với nhân dân I rắc, nhất là tham gia cuộc bầu cử Quốc hội khoá IX, diễn đàn "Tầm nhìn thế kỷ", "Đảng với Sinh viên - Sinh viên với Đảng".... Nét nổi bật là việc phối hợp với Đoàn Thanh niên triển khai học tập 5 bài học lý luận chính trị, đợt sinh hoạt chính trị "Tuổi trẻ Việt Nam tiến bước dưới cờ Đảng", cuộc thi Olimpic Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh trong Sinh viên được tổ chức một cách sáng tạo và hiệu quả với nhiều hình thức đổi mới trở thành những mô hình hay, cách làm tốt được nhân rộng trong các đối tượng khác như: thi viết và thuyết trình về lý luận chính trị - xã hội; thi tìm hiểu thông qua hình thức sân khấu hoá, thi trên sóng phát thanh - truyền hình, thi hái hoa dân chủ,... Chỉ tiêu 100% Hội Sinh viên các trường tổ chức được các hình thức học tập và thi các môn lý luận chính trị được hoàn thành, trong đó nhiều cơ sở Hội tổ chức với hình thức cuốn hút, chất lượng cao, thu hút nhiều Sinh viên tham gia và đạt kết quả tốt. Tiêu biểu là bạn Đồng Thị Hồng Nhung, Sinh viên Học viện An ninh nhân dân; bạn Nguyễn Thị Hồng Minh, Sinh viên trường Đại học sư phạm Hà Nội; Bạn Lê Hờ Rin, Sinh viên Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh...

Công tác giáo dục truyền thống được triển khai sâu rộng với nhiều nội dung phong phú: Giáo dục truyền thống cách mạng của Đảng, của Đoàn, Hội, của dân
tộc; truyền thống văn hoá; truyền thống tôn sư trọng đạo; truyền thống hiếu học; truyền thống Học sinh - Sinh viên Việt Nam, truyền thống của nhà trường ... thông qua nhiều loại hình đa dạng như gặp mặt nhân chứng lịch sử, tổ chức hành quân dã ngoại về nguồn; nói chuyện truyền thống; toạ đàm, trao đổi; bình chọn các ca khúc cách mạng... Một số hình thức giáo dục truyền thống được tổ chức sáng tạo, được đánh giá cao, có ý nghĩa giáo dục sâu sắc và mang lại hiệu quả như: "Hành trình đến Bảo tàng" của Hội Sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh, "Lễ Chào cờ và Báo công trước Lăng Bác" của Hội Sinh viên Thành phố Hà Nội....

Các hoạt động tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật, giáo dục ý thức công dân được chú trọng đầu tư và tổ chức thường xuyên thông qua việc tích cực, chủ động tổ chức cho Sinh viên nghiên cứu, học tập, thảo luận, tìm hiểu các văn bản pháp luật như: Bộ luật lao động, Luật giáo dục, Luật giao thông đường bộ, Luật phòng chống ma tuý,... Tích cực triển khai Chương trình hành động của Hội Sinh viên Việt Nam thực hiện cuộc vận động “Tuổi trẻ xung kích, tình nguyện tham gia giữ gìn trật tự an toàn giao thông”. Công tác tuyên truyền phòng chống các tệ nạn xã hội, đặc biệt là tệ nạn ma tuý được triển khai thực hiện liên tục trong cả năm học thông qua hệ thống truyền thanh, pa nô, aphich, tờ thông tin nội bộ, các cuộc thi tiểu phẩm phòng chống tệ nạn xã hội, tệ nạn ma tuý. Đầu năm học, khoá học, các cấp bộ Hội đã tích cực tham gia tổ chức “Tuần sinh hoạt chính trị công dân - Sinh viên” nhằm trang bị cho Sinh viên những hiểu biết về tình hình đất nước, các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, các quy chế, quy định của ngành giáo dục & đào tạo...

Các hoạt động giáo dục đạo đức, lối sống, nếp sống cho Sinh viên được gắn với việc giáo dục, bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho Sinh viên về giá trị văn hoá truyền thống, ý thức giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại thông qua các cuộc thi "Phòng ở kiểu mẫu", "Trang phục học đường", "Vẻ đẹp học đường", "Hội thi Sinh viên thanh lịch", cuộc vận động "nói lời hay, làm việc tốt", “Phòng thi kiểu mẫu”, “Mùa thi nghiêm túc, công bằng và chất lượng”. Từ đó tác động đến nhận thức và hành vi của mỗi Sinh viên, mỗi tập thể Sinh viên.

Công tác nắm tình hình tư tưởng và dư luận xã hội trong Sinh viên được quan tâm chỉ đạo, bước đầu có những mô hình hoạt động hiệu quả như: Tổ thăm dò dư luận Sinh viên, Tổ tuyên truyền viên, các cuộc gặp gỡ, đối thoại giữa lãnh đạo nhà trường với Sinh viên về những vấn đề Sinh viên quan tâm, giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh từ các mối quan hệ trong nội bộ Sinh viên, giữa Sinh viên với các cơ quan chức năng, các tổ chức trong và ngoài nhà trường, với lực lượng thanh thiếu nhi trên địa bàn dân cư. Chính vì vậy, nhiều vụ việc, dư luận và những kiến nghị của Sinh viên kịp thời được nắm bắt, xử lý và định hướng, góp phần tích cực trong việc giữ vững sự ổn định tình hình tư tưởng Sinh viên, cũng như nâng cao ý thức phòng chống và đấu tranh làm thất bại âm mưu "diễn biến hoà bình" của các thế lực thù địch. Công tác thông tin, tuyên truyền được quan tâm đầu tư và phát triển. Các chương trình phát thanh KTX, các bản tin nội bộ do Hội Sinh viên phối hợp với Đoàn Thanh niên trường đảm nhận ngày càng tăng về số lượng, nâng cao về chất lượng. Báo Sinh viên Việt Nam được thành lập đã có nhiều cố gắng trong đổi mới nội dung và hình thức từng bước đáp ứng nhu cầu của Hội viên, Sinh viên và phục vụ công tác chỉ đạo, hướng dẫn, tổ chức phong trào của các cấp bộ Hội.

Tuy nhiên, nhận thức về yêu cầu, tầm quan trọng của công tác giáo dục, rèn luyện Sinh viên của một số cấp bộ Hội chưa đầy đủ. Một số nội dung, hình thức tổ chức còn nghèo nàn, chậm đổi mới, chưa thực sự hấp dẫn sinh viên; hiệu quả hoạt động của một số cơ sở Hội còn thấp. Công tác nắm bắt tình hình tư tưởng và dư luận xã hội trong Sinh viên chưa được đầu tư đúng mức chưa kịp thời và thiếu nhạy bén. Hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp và định hướng giá trị cho Sinh viên chưa được chú trọng. Sự phối hợp của các lực lượng xã hội làm công tác giáo dục chính trị, tư tưởng chưa đồng bộ.

2- Chương trình “Sinh viên học tập, nghiên cứu khoa học công nghệ và phát triển tài năng” trong 5 năm qua đã được tổ chức triển khai có hiệu quả, động viên, cổ vũ, bồi dưỡng, tạo điều kiện và giúp đỡ hội viên, sinh viên vươn lên trong học tập, nghiên cứu khoa học, khuyến khích và phát huy khả năng sáng tạo, tư duy độc lập của sinh viên góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo trong nhà trường, hình thành phong cách và kỹ năng của trí thức trẻ thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Phong trào “Học tập, rèn luyện vì ngày mai lập nghiệp, vì dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh”‘ trong sinh viên được triển khai sâu rộng với nhiều cách làm sáng tạo, hiệu quả thu hút đông đảo sinh viên tham gia, góp phần quan trọng và có hiệu quả trong việc hình thành động cơ, thái độ học tập đúng đắn, nâng cao chất lượng học tập, tăng cường ý thức rèn luyện chuyên cần, vượt khó vươn lên, phát triển tài năng của sinh viên.

Các hoạt động tạo môi trường thuận lợi góp phần động viên khuyến khích hội viên, sinh viên học tập, nghiên cứu khoa học được Hội sinh viên các cấp chú trọng, đa dạng hoá dưới nhiều hình thức phong phú có chất lượng, hiệu quả thiết thực đã phát huy khả năng tư duy sáng tạo của sinh viên trong học tập. Hội sinh viên các trường đã phối hợp với Đoàn Thanh niên và Phòng nghiên cứu khoa học nhà trường tổ chức các Hội nghị bàn về phương pháp học tập, các hội nghị khoa học, công nghệ sinh viên, thành lập các tổ, đội, nhóm, câu lạc bộ chuyên ngành, câu lạc bộ nghiên cứu khoa học cấp khoa, cấp trường như Câu lạc bộ “ Luật gia trẻ”, Câu lạc bộ “Nhà doanh nghiệp trẻ tương lai”, Câu lạc bộ ”Văn học”, Câu lạc bộ ”ngoại ngữ”, ”Giảng đường tập sự”, ”Ngày hội sinh viên với Internet”... Các hoạt động này thực sự đã trở thành phong trào, khơi dậy và cổ vũ sức sáng tạo của sinh viên trong những năm qua, thu hút đông đảo sinh viên tham gia, được các nhà giáo, nhà khoa học quan tâm và ủng hộ. “Tuần lễ khoa học sinh viên”, hội nghị khoa học sinh viên, phong trào học tập tốt, rèn luyện tốt đã được các trường duy trì thường xuyên, mỗi năm có khoảng 10.000 đề tài nghiên cứu khoa học với hàng vạn sinh viên của 250 trường Đại học, Cao đẳng tham gia. Trong đó đã có 1.533 công trình dự thi cấp Bộ, 557 công trình đạt giải, nhiều công trình được đưa vào ứng dụng trong sản xuất, đời sống. Trong những năm qua Trung ương Hội sinh viên Việt Nam đã phối hợp với nhiều Bộ, ngành, các hội ngành nghề tổ chức các Hội nghị khoa học, công nghệ chuyên ngành, các cuộc thi Olimpic môn học như Olympic các môn Khoa học Mác-Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Olimpic Hoá học, Hội nghị khoa học khối ngành sư phạm, Hội nghị khoa học, công nghệ khối ngành Nông - Lâm – Ngư... Đặc biệt, nhiều hoạt động đã đi vào nền nếp như: OLympic Toán học, Cơ học, Tin học, Vật lý, Hội nghị Khoa học công nghệ khối các trường Y Dược toàn quốc. Đây là các hoạt động thiết thực, tạo động lực cổ vũ động viên sinh viên nhiều trường tham gia, tạo môi trường để sinh viên giao lưu, trao đổi kinh nghiệm học tập, khuyến khích sinh viên học tập và nghiên cứu khoa học tốt. Trung ương Hội sinh viên Việt Nam, Bộ Giáo dục & Đào tạo, các tổ chức đoàn thể, các Hội ngành nghề đã thường xuyên và kịp thời tuyên dương trao giải thưởng cho nhiều sinh viên đạt thành tích xuất sắc như: “Giải thưởng sinh viên nghiên cứu khoa học”, “ Giải thưởng sáng tạo kỹ thuật VIFOTEC”, Giải thưởng “ Sao Tháng Giêng”, Giải thưởng khoa học sinh viên ”EURÊKA”, Giải thưởng ”Loa Thành”... Thông qua các hoạt động, đã xuất hiện hàng nghìn tấm gương tiêu biểu như: Bạn Nguyễn Thị Thu Hà, sinh viên trường Đại học Y Hà Nội, tốt nghiệp Thủ khoa xuất sắc của Hà Nội, đạt giải thưởng nghiên cứu khoa học của Bộ Giáo dục & Đào tạo và Giải thưởng VIFOTEC; Bạn Nguyễn Bá Phong, sinh viên trường Đại học Vinh đạt giải nhất Olimpic Tin học sinh viên toàn quốc; Bạn Trần Minh Triết, sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh là 1 trong 10 gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2001, đạt 3 bằng danh dự của Viện Hoá học Hoàng gia oxtrâylia; Bạn Nguyễn Thị Quỳnh Trang, sinh viên Nhạc Viện Hà Nội đạt giải nhất cuộc thi quốc tế dành cho các tài năng âm nhạc trẻ Châu Á - Thái Bình Dương; Bạn Trần Nam Cường, sinh viên trường sỹ quan lục quân II, 4 năm liên tục đạt danh hiệu chiến sỹ thi đua, được tặng Huy chương tuổi trẻ sáng tạo; Bạn Trần Hoài Linh, sinh viên trường Đại học Bách khoa Vác-sa-va, Cộng hoà Ba Lan có 6 công trình và 23 bài tham gia hội thảo quốc tế; nhóm sinh viên trường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh đạt cúp vô địch chung kết “Cuộc thi sáng tạo robocom” khu vực Châu á - Thái Bình Dương...
Hội sinh viên đã chủ động tham mưu với nhà trường huy động các nguồn lực để phát triển các hình thức khuyến học, khuyến tài. Chỉ tiêu 100% Hội sinh viên các trường có các hoạt động khuyến học, khuyến tài hoàn thành xuất sắc. Các quỹ khuyến học, khuyến tài, Quỹ hỗ trợ sinh viên nghiên cứu khoa học tiếp tục phát triển với số lượng, chất lượng ngày càng cao. Trong 5 năm qua, Hội sinh viên các trường đã huy động hàng ngàn suất học bổng ngoài ngân sách hỗ trợ và trao giải thưởng cho sinh viên học tập và nghiên cứu khoa học. Các giải thưởng, quỹ tín dụng hỗ trợ học tập, nghiên cứu khoa học, khuyến khích tài năng trị giá hàng trăm tỷ đồng đã được trao cho các sinh viên xuất sắc, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Trung ương Hội sinh viên Việt Nam và Báo Sinh viên Việt Nam đã tuyên dương và trao Giải thưởng “Sao Tháng giêng” trong 3 năm học vừa qua (2000-2001, 2001-2002, 2002-2003) cho 346 sinh viên tiêu biểu trong toàn quốc và 24 sinh viên, nghiên cứu sinh Việt Nam đang học tập ở nước ngoài có thành tích xuất sắc trong học tập, rèn luyện, trong công tác Đoàn - Hội và phong trào sinh viên. Song song với việc biểu dương, tôn vinh những tấm gương sinh viên tiêu biểu, Hội sinh viên các cấp đã động viên, khuyến khích sinh viên tích cực học thêm các môn bổ trợ như ngoại ngữ, Tin học; vừa học, vừa làm ngoài giờ lên lớp nhưng vẫn đảm bảo chất lượng học tập. Nhiều tấm gương sinh viên vượt khó vươn lên đạt thành tích cao trong học tập, nghiên cứu khoa học như: Bạn Đinh Nho Nam, sinh viên trường Đại học Bách Khoa Hà Nội bị bệnh bại liệt đạt sinh viên giỏi Khoa công nghệ thông tin; Bạn Hoàng Hồng Cường, sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội bị liệt toàn thân đã sáng tạo ra sản phẩm phần mềm thời khoá biểu thông minh áp dụng tại nhiều trường THCS, THPT đạt giải khuyến khích cuộc thi "Trí tuệ Việt Nam 2001", Bạn Sạch Thị Thảo Sương, dân tộc nùng, sinh viên trường Cao đẳng sư phạm Yên Bái luôn vượt khó, vươn lên được nhận học bổng Nguyễn Thái Bình...

Có thể khẳng định một trong những chuyển biến rõ nét nhất trong nhiệm kỳ vừa qua là phong trào học tập, nghiên cứu khoa học của hội viên, sinh viên phát triển mạnh mẽ, sâu rộng. Số sinh viên tham gia tập sự và nghiên cứu khoa học, học thêm các môn bổ trợ phát triển nhanh. Số sinh viên đạt giải cao trong các kỳ thi Olympic các môn học, trong các giải sinh viên nghiên cứu khoa học ngày một nhiều hơn. Tính năng động, sáng tạo trong việc đa dạng hoá các hình thức hỗ trợ học tập, nghiên cứu khoa học của các các cấp bộ Hội có chuyển biến tích cực, tạo khí thế thi đua học tập, rèn luyện sôi nổi trong hội viên, sinh viên. Các phong trào thi đua học tập, rèn luyện, nghiên cứu khoa học, được tổ chức rộng rãi trong các trường, các khu vực, các lĩnh vực góp phần nâng cao chất lượng học tập, bồi dưỡng lòng say mê nghiên cứu khoa học của sinh viên.

Tuy nhiên, do cơ sở vật chất phục vụ cho việc học tập, thực tập, nghiên cứu khoa học ở các trường còn hạn chế; tài liệu, giáo trình, thư viện thiếu và chưa cập nhật; phòng thí nghiệm cho sinh viên thực hành chưa đáp ứng được yêu cầu; mặt khác phương pháp giảng dạy chưa được đổi mới mạnh mẽ nên phương pháp học tập của sinh viên còn thụ động; sinh viên ít được thực hành và tiếp cận với thực tiễn ; chưa có môi trường và điều kiện thuận lợi cho sinh viên học tập theo phương pháp tự nghiên cứu và tham gia nghiên cứu khoa học. Các hoạt động tạo môi trường và hỗ trợ học tập, nghiên cứu khoa học của sinh viên của một số cơ sở Hội, đặc biệt ở cấp Liên chi hội và chi hội còn nhiều hạn chế và thiếu thường xuyên. Việc triển khai ứng dụng các đề tài khoa học có giá trị thực tiễn của sinh viên phục vụ kinh tế xã hội chưa được phát huy, làm giảm động lực phong trào nghiên cứu khoa học của sinh viên.

3- Chương trình “Sinh viên tích cực rèn luyện thể lực, xây dựng đời sống văn hoá tinh thần phong phú, lành mạnh” được các cấp bộ Hội quan tâm chỉ đạo, tổ chức tạo nên xu hướng phát triển mạnh mẽ phong trào văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao ở cơ sở, đã góp phần tạo môi trường để sinh viên sinh hoạt, rèn luyện, phát triển toàn diện, có sức khoẻ tốt, có đời sống tinh thần phong phú, lành mạnh.

Hoạt động văn hoá, văn nghệ được tăng cường tổ chức rộng rãi ở cơ sở với hình thức phong phú. Trong 5 năm qua, nổi bật trong các mô hình tổ chức hoạt động đó là sự xuất hiện của các đội nhóm tuyên truyền ca khúc Cách mạng (TKC, TCM) làm nòng cốt cho các hoạt động văn hoá văn nghệ trong nhà trường; các đội TCM đã tham gia biểu diễn phục vụ thanh niên, học sinh, sinh viên và đồng bào vùng sâu, vùng xa, các đơn vị bộ đội biên giới hải đảo, trên tuyến đường Hồ Chí Minh, trong chiến dịch Hè tình nguyện... Bên cạnh đó, hoạt động của mô hình Nhà văn hoá sinh viên, các Hội thi: “Các đội tuyên truyền ca khúc cách mạng” “Tiếng hát sinh viên chuyên nghiệp toàn quốc”, “Sinh viên thanh lịch”, “Những nốt nhạc xanh”, “SV 2000”, “Liên hoan các ban nhạc sinh viên”, các hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong các nhà trường được duy trì thường xuyên với chất lượng ngày càng cao, tạo môi trường văn hoá lành mạnh, tập hợp đông đảo sinh viên hưởng ứng tham gia như Chương trình biểu diễn của các đoàn nghệ thuật, các ca sỹ”Vòng quanh ký túc xá” của Hội sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh; Chương trình ”Ca nhạc Sinh viên và người lính” của Hội sinh viên các trường phối hợp với lực lượng vũ trang, các câu lạc bộ sở thích, các cuộc thi sáng tác văn học, sáng tác thơ ... của nhiều cơ sở Hội.
Hội sinh viên đã phối hợp với nhà trường tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của sinh viên tham gia xây dựng môi trường giáo dục, tích cực phòng chống tệ nạn xã hội thông qua “Tuần sinh hoạt công dân - sinh viên đầu khóa”, sinh hoạt chi hội... Mặt khác, tích cực tổ chức tốt các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao tạo môi trường lành mạnh, góp phần giáo dục thẩm mỹ, định hướng thị hiếu âm nhạc, làm phong phú thêm tâm hồn, tình cảm, cuộc sống của sinh viên, đẩy lùi tiêu cực và tệ nạn xã hội; tổ chức hội thảo về “Văn hóa trong sinh viên”, hội thi “sinh viên thanh lịch”... Các hoạt động đó thực sự đã góp phần tạo nên môi trường hoạt động sôi nổi, lành mạnh trong nhà trường, giúp sinh viên học tập, rèn luyện tốt.

Hoạt động thể dục thể thao được duy trì và phát triển mạnh ở tất cả các cơ sở Hội. Các chi hội, liên chi hội và Hội sinh viên trường đã đạt chỉ tiêu phát động và tổ chức phong trào "khoẻ để học tập và rèn luyện". Các giải bóng đá, bóng bàn, bóng chuyền, cầu lông, cờ vua, cờ tướng, đá cầu, vật tay, kéo co...được tổ chức sôi nổi từ liên chi hội đến cấp trường, liên trường. Đặc biệt là giải bóng đá sinh viên trong nhiệm kỳ qua là một trong những sân chơi lớn bổ ích của hội viên, sinh viên. Tiêu biểu là Hội sinh viên Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức giải bóng đá sinh viên hàng năm, thu hút hàng trăm nghìn lượt sinh viên tham gia. Sinh viên tích cực tham gia các giải thể thao lớn trong nước và khu vực như Đại hội thể dục thể thao sinh viên toàn quốc, các Hội khoẻ Phù đổng, đội tuyển sinh viên tham gia Đại hội thể thao ASEAN lần thứ XI - 2001 tại Phi-lip-pin đạt 12 Huy chương trong đó có 2 huy chương vàng, 10 huy chương đồng... . Phong trào “Sinh viên khoẻ để học tập và rèn luyện ”, “Thể thao đẩy lùi ma túy”, các cuộc thi “Kiến thức thể thao”... tiếp tục được đẩy mạnh tạo thành ý thức rèn luyện khoẻ để học tập không ngừng được nâng cao trong Hội viên, sinh viên.

Thông qua các hoạt động đó, đã tạo sự gắn bó đoàn kết trong sinh viên, thúc đẩy tinh thần hăng say phấn khởi trong học tập, rèn luyện; đời sống tinh thần của sinh viên ngày càng được cải thiện, sinh viên thường xuyên được tiếp cận các thông tin mới và tham gia tổ chức các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể thao đã giúp sinh viên có ý thức học hỏi, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, làm phong phú cuộc sống tâm hồn, tình cảm, lối sống của sinh viên.

Nhiệm kỳ qua còn ghi nhận vai trò, sự năng động của tổ chức Hội trong việc huy động, tạo nguồn lực tổ chức các hoạt động văn hoá văn nghệ, thể dục thể thao cho sinh viên. Qua đó, thể hiện tính cộng đồng trách nhiệm của cả xã hội đối với các hoạt động văn thể trong sinh viên. Hiện nay, 70% các trường đã có sân bãi, dụng cụ đáp ứng yêu cầu, 30% các trường có nhà tập sân điền kinh, bóng đá đạt tiêu chuẩn quốc gia... giúp cho sinh viên có điều kiện rèn luyện, nâng cao thể lực, làm phong phú đời sống tinh thần.

Trung tâm văn hóa nghệ thuật sinh viên thuộc Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam có nhiều nỗ lực trong việc tham mưu và tổ chức các hoạt động văn hóa nghệ thuật từng bước đáp ứng nhu cầu tinh thần của sinh viên và tạo mô hình cho cơ sở. Nhiều hoạt động do Trung tâm tổ chức và phối hợp tổ chức thu hút sự tham gia của đông đảo sinh viên, được dư luận xã hội đồng tình ủng hộ như: cuộc vận động Sáng tác ca khúc về phong trào Thanh niên tình nguyện; Liên hoan các ban nhạc sinh viên; các chương trình giao lưu “Sức trẻ miền Trung”, “Sức trẻ tây nguyên”, “Sức trẻ Đồng bằng Sông Cửu Long”, “Sinh viên với bầu cử Quốc hội khoá XI”, "Trò chơi thế kỷ âm nhạc”, triển lãm tranh tượng ”Việt Nam quê hương tôi”, triển lãm ảnh ”Dấu chân tình nguyện”...

Các hoạt động văn hoá văn nghệ, thể dục thể thao trong nhiệm kỳ qua đã góp phần giáo dục toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mỹ trong hội viên, sinh viên, xây dựng nhà trường thực sự trở thành Trung tâm văn hoá, môi trường giáo dục lành mạnh. Tiêu biểu trong phong trào đó là: Bạn Nguyễn Hoàng Phương, sinh viên Nhạc Viện Hà Nội đạt giải nhất cuộc thi âm nhạc quốc tế, giải thưởng sao đỏ, gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu; Bạn Huỳnh Ngọ Mai Kha, sinh viên trường Đại học sư phạm - Đại học Đà Nẵng là sinh viên giỏi đạt giải nhất Hội thi tiếng hát sinh viên, học sinh chuyên nghiệp toàn quốc năm 2002; Bạn Bạch Quang Thái, sinh viên khuyết tật trường Đại học dân lập Phương Đông đạt 5 Huy chương vàng tại Hội nghị thập kỷ Người khuyết tật Châu á - Thái Bình Dương, 4 Huy chương Đồng tại ASEAN Para Games I; Bạn Nguyễn Quốc Cường, sinh viên trường Cao đẳng sư phạm Hà Giang đạt Huy chương vàng môn cầu lông Hội thi nghiệp vụ sư phạm cụm các tỉnh trung bắc...

Tuy nhiên, hoạt động văn hoá văn nghệ, thể thao ở một số Hội cơ sở chưa thường xuyên, hiệu quả tập hợp sinh viên còn thấp. Điều kiện sinh hoạt ngoại khoá, vui chơi giải trí, nâng cao thể lực và đời sống văn hoá tinh thần cho sinh viên đã được cải thiện nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thiết yếu của sinh viên. Sự quan tâm, đầu tư cho hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục, thể thao ở nhiều nơi chưa đúng mức. Tính định hướng chính trị, thẩm mỹ trong các hoạt động văn hoá văn nghệ ở một số cơ sở Hội chưa cao. Nhận thức về các giá trị văn hoá của một bộ phận sinh viên có biểu hiện sai lệch. Chỉ tiêu 100% sinh viên đều biết và luyện tập một môn thể thao, thuộc và biết hát các bài hát truyền thống chưa đạt yêu cầu.

4. Chương trình “Sinh viên tham gia xây dựng môi trường giáo dục, tích cực phòng chống tệ nạn xã hội” được triển khai sâu rộng với nhiều cách làm mới sáng tạo, góp phần tích cực hỗ trợ nhiệm vụ học tập, rèn luyện của sinh viên.

Nội dung, giải pháp chủ yếu được Hội Sinh viên các trường tập trung triển khai trong suốt nhiệm kỳ qua là vừa tổ chức thường xuyên các hoạt động giáo dục nhằm nâng cao nhận thức đồng thời xác định trách nhiệm, vai trò của sinh viên và các cấp Hội trong việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, xây dựng tập thể sinh viên đoàn kết nhất trí, cùng nhau phấn đấu vươn lên trong học tập, rèn luyện; vừa tích cực tham gia đấu tranh, phòng chống các hiện tượng tiêu cực, tệ nạn xã hội, đặc biệt là tệ nạn ma tuý.
Các cấp bộ Hội đã tích cực triển khai, tổ chức các hoạt động phòng chống tệ nạn xã hội và tội phạm, giữ gìn an ninh trật tự, xây dựng đời sống văn hoá trong trường học thông qua việc tổ chức thực hiện tốt Thông tư liên tịch số 10 về Công tác bảo đảm an ninh, trật tự trong trường học và cơ sở giáo dục”, Nghị quyết số 09 của Chính phủ về “Tăng cường công tác phòng chống tội phạm trong tình hình mới”, Kế hoạch liên ngành số 1413 về “Phòng ngừa và đấu tranh chống nghiện ma túy trong học sinh, sinh viên và thanh thiếu niên”... 5 năm qua, công tác đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực và tệ nạn xã hội, đặc biệt là tệ nạn ma túy, góp phần xây dựng cảnh quan môi trường giáo dục lành mạnh trong nhà trường thường xuyên được đẩy mạnh. Nhiều mô hình hoạt động có hiệu quả được duy trì và nhân rộng như: Câu lạc bộ phòng chống tệ nạn xã hội, “Hòm thư tố giác tội phạm”, “Hòm thư giúp bạn”, tổ chức tuyên truyền qua hệ thống phát thanh, bảng tin, tờ rơi... Nhiều cơ sở Hội tổ chức tốt các chiến dịch ra quân, các cuộc thi tìm hiểu về Luật Phòng chống ma tuý, về HIV/AIDS, thi vẽ tranh, pa nô, xe tuyên truyền, sáng tác tiểu phẩm, tham gia Hội trại phòng chống ma túy các khu vực và địa bàn trọng điểm nhân ngày quốc tế phòng chống ma tuý (26/6), ngày quốc tế phòng chống AIDS (1/12)... Hầu hết các cơ sở Hội thành lập và duy trì hoạt động của các đội xung kích an ninh, đội Sinh viên tự quản; tổ chức cho sinh viên ký cam kết không mua bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng các chất ma túy. Tiêu biểu trong phong trào này là: Bạn Y Thu Ê Ban, sinh viên trường Đại học An ninh nhân dân đã tích cực tham gia đấu tranh phát hiện hàng chục đối tượng cơ sở ngầm của tổ chức phản động Đề Ga, là gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2002, Bạn Võ Quốc Đại, sinh viên Học viện kỹ thuật quân sự, đạt danh hiệu thanh niên 3 đỉnh cao quyết thắng toàn quân...

Phong trào “Xây dựng phòng ở kiểu mẫu”, “Bảo vệ của công”, “Xây dựng môi trường học đường xanh - sạch - đẹp”, “Ký túc xá văn minh”,...tiếp tục được Hội Sinh viên các cấp tập trung chỉ đạo thông qua việc tổ chức trồng và bảo vệ cây xanh, tổng vệ sinh trường lớp, tổ chức các cuộc thi trồng và chăm sóc bồn hoa, cây cảnh, liên hoan ký túc xá. Một số cơ sở Hội đã phối hợp tốt với nhà trường và chính quyền địa phương triển khai mô hình quản lý sinh viên ngoại trú, xóa bỏ các tụ điểm tiêu cực, hàng quán trái phép, triển khai công tác bảo vệ an ninh cho sinh viên. Tiêu biểu trong phong trào này là Hội sinh viên trường Đại học Nông nghiệp I, Hội sinh viên trường Đại học Vinh, Hội sinh viên Đại học Huế, Hội sinh viên trường Cao đẳng sư phạm nhà trẻ mẫu giáo Trung ương I, Cao đẳng sư phạm Bến Tre, Cao đẳng sư phạm Đà Lạt...

Cùng với các hoạt động tuyên truyền vận động góp phần nâng cao tinh thần và ý thức tự giác của sinh viên trong học tập, thi cử, các cấp bộ Hội đã duy trì có hiệu quả các phong trào “Sinh viên đến lớp đầy đủ”, “Sinh viên đi học đúng giờ”, tổ chức “Mùa thi nghiêm túc-chất lượng”, “Phòng thi kiểu mẫu”, “Trang phục khi đi thi”...Nhiều trường tổ chức cho sinh viên ký cam kết chấp hành nghiêm túc qui chế thi cử; kiên quyết với các biểu hiện tiêu cực, gian lận trong thi cử; đảm bảo công bằng, chính xác trong đánh giá chất lượng đào tạo và chất lượng đạo đức sinh viên.

Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn một bộ phận sinh viên thiếu trung thực trong thi và kiểm tra, vi phạm pháp luật, trộm cắp, gây gổ đánh nhau gây thương tích, tham gia đua xe và cổ vũ đua xe trái phép, vi phạm luật lệ giao thông. Hiện tượng say rượu, cờ bạc, sử dụng ma túy tuy có giảm so với trước nhưng vẫn chưa được chấm dứt triệt để. Công tác đấu tranh lên án các hiện tượng tiêu cực, tệ nạn xã hội trong sinh viên chưa được triển khai đồng bộ và hiệu quả, còn một bộ phận sinh viên còn thơ ơ với các biểu hiện tiêu cực, thiếu tinh thần đấu tranh xây dựng và lo sợ bị trù dập, trả thù. 70% sinh viên ngoại trú thường xuyên chịu tác động của các hiện tượng tiêu cực, thiếu sự quản lý, hỗ trợ kịp thời của nhà trường, Hội sinh viên và các cơ quan chức năng. ý thức giữ gìn và bảo vệ của công, vệ sinh môi trường của một số sinh viên còn hạn chế. Chỉ tiêu 100% các trường có Hội đạt tiêu chuẩn ”Nhà trường không ma tuý và tệ nạn xã hội” chưa đạt.

5- Chương trình "Sinh viên chung sức cùng cộng đồng" được các cấp bộ Hội triển khai sáng tạo, hình thức hoạt động ngày càng đa dạng, phong phú, thu được nhiều kết quả đáng khích lệ, đã khơi dậy và cổ vũ đông đảo sinh viên hăng hái, xung phong tình nguyện tham gia và làm nòng cốt trong phong trào thanh niên tình nguyện.

Đây là phong trào ra đời chính từ thực tiễn hoạt động của sinh viên. Bắt đầu từ những hoạt động xã hội như hưởng ứng, tham gia công tác "Đền ơn đáp nghĩa, uống nước nhớ nguồn", nhận chăm sóc các gia đình thương binh liệt sĩ, Bà mẹ Việt Nam anh hùng đến các Chiến dịch xã hội hè, ánh sáng văn hoá hè. Đến nay, Hội sinh viên đã tích cực phối hợp với Đoàn thanh niên phát động và tổ chức sâu rộng phong trào "Sinh viên tình nguyện". Nổi rõ trong các hoạt động tình nguyện của sinh viên là các hoạt động xã hội nhân đạo, tình nguyện xoá mù chữ, phổ cập giáo dục Tiểu học, tiếp sức mùa thi; chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật; xung kích giữ gìn trật tự an toàn giao thông; Ngày thứ 7 tình nguyện; Chiến dịch sinh viên tình nguyện hè...

Các hoạt động tình nguyện xã hội nhân đạo được các cơ sở Hội đẩy mạnh với nhiều nội dung, hình thức phong phú và được mở rộng quy mô ngày càng rộng khắp. Khi đất nước xảy ra thiên tai, lũ lụt, hội viên, sinh viên không những tự nguyện đóng góp sách vở, đồ dùng học tập, quần áo... mà còn chủ động, sáng tạo đi đầu vận động các tầng lớp nhân dân quyên góp ủng hộ đồng bào vùng lũ lụt, xung kích vượt qua nguy hiểm, gian khổ tham gia khắc phục hậu quả như khám phát thuốc, chữa bệnh miễn phí, phòng dịch, vệ sinh môi trường, dựng lại nhà cửa, trường học...

Một hoạt động xã hội, tình nguyện của sinh viên được đánh giá cao là hoạt động hiến máu nhân đạo và vận động hiến máu nhân đạo. Trước tình trạng các bệnh viện không đủ máu truyền cho bệnh nhân, hạn chế khả năng cứu chữa của bệnh viên, đe dọa tính mạng của người bệnh, Hội sinh viên các cấp đã tích cực tuyên truyền, phát động phong trào hiến máu nhân đạo. Nhiều chi hội, câu lạc bộ sinh viên hiến máu và vận động hiến máu nhân đạo được thành lập. Phong trào được phát triển rộng khắp ở tất cả các trường. Đến nay, sinh viên không chỉ là người trực tiếp hiến máu mà đã trở thành lực lượng vận động hiến máu nhân đạo có hiệu quả, nhiều nơi sinh viên đã thành lập được "Ngân hàng máu di động" là những người sẵn sàng hiến máu bất kể lúc nào khi bệnh viện có nhu cầu. Hiến máu nhân đạo đã trở thành một phong trào tình nguyện đầy tính nhân văn của sinh viên.
Trước tình hình ùn tắc giao thông và tai nạn giao thông ngày càng tăng, sinh viên đã xung kích tình nguyện đi đầu tham gia phối hợp với cảnh sát giao thông phân luồng giao thông, tuyên truyền về luật giao thông, đảm bảo trật tự an toàn giao thông. Hội sinh viên các thành phố, các trường Đại học, Cao đẳng đã thành lập các đội sinh viên tình nguyện tham gia giải toả, phân luồng giao thông ở những giờ, những ngày cao điểm, ở những nút giao thông phức tạp... Mặt khác, lực lượng sinh viên luôn chủ động và tích cực tham gia góp phần cùng với ngành Giáo dục tổ chức tốt các kỳ thi tuyển sinh, tình nguyện tham gia các hoạt động giữ gìn và làm sạch môi trường đô thị, môi trường văn hoá, môi trường sư phạm thông qua các chương trình hoạt động "Tiếp sức mùa thi", "Ngày thứ 7 tình nguyện", "Ngày chủ nhật xanh"...

Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương vùng sâu, vùng xa, khó khăn, vùng căn cứ cách mạng, trong 5 năm qua đã có hàng nghìn sinh viên về các địa phương công tác. Đặc biệt, đã có 2045 sinh viên, học sinh chuyên nghiệp xung kích tham gia các đội trí thức trẻ tình nguyện đến gần 1000 xã đặc biệt khó khăn tham gia phát triển nông thôn, miền núi do Trung ương Đoàn chủ trì. Thông qua hoạt động tình nguyện tham gia phát triển nông thôn, miền núi đã có hàng nghìn bạn trẻ trưởng thành từ thực tiễn và được đứng trong hàng ngũ của Đảng Cộng sản Việt Nam, tham gia cấp uỷ, chính quyền và các đoàn thể ở địa phương, được nhân dân tín nhiệm, thương yêu.

Nét nổi bật đặc biệt là các hoạt động tình nguyện của sinh viên diễn ra đều khắp trong suốt năm học và đẩy mạnh thành cao trào trong chiến dịch sinh viên tình nguyện hè với quy mô, chất lượng ngày càng cao thể hiện tính tích cực xã hội của sinh viên, khẳng định tính tình nguyện đang trở thành xu hướng chủ đạo trong mọi hoạt động của sinh viên, là hoạt động thường xuyên không thể thiếu của sinh viên, tạo ra xu thế xã hội trong sinh viên: sống vì mọi người, vì cộng đồng, vì sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Hoạt động tình nguyện của sinh viên có ý nghĩa to lớn về nhiều mặt: kinh tế - chính trị, văn hoá - xã hội, giáo dục - an ninh quốc phòng. Đây là bước phát triển mới của công tác Hội và phong trào sinh viên trong tình hình mới.

Chiến dịch sinh viên tình nguyện hè hàng năm là cao điểm nở rộ của phong trào thanh niên tình nguyện, là môi trường đoàn kết, tập hợp, thu hút đông đảo sinh viên tham gia vào các phong trào hành động cách mạng. Trong 5 năm qua, đã có hơn 3,5 triệu lượt sinh viên tham gia các hoạt động tình nguyện trên địa bàn dân cư và gần 1 triệu lượt sinh viên tích cực tham gia trong các đội hình tình nguyện chi viện các địa phương khó khăn, vùng sâu, vùng xa. Hình ảnh những sinh viên tình nguyện với mũ tai bèo, màu áo xanh không quản gian khó, hiểm nguy mang kiến thức và sức trẻ đến mọi miền tổ quốc góp sức tham gia phát triển kinh tế - xã hội, củng cố hệ thống chính trị cơ sở, nhất là vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo đã được nhân dân ghi nhận và đánh giá cao. Từ phong trào đã và đang xuất hiện nhiều tấm gương sinh viên tình nguyện xuất sắc, nhiều mô hình hay, hoạt động hiệu quả trên mọi lĩnh vực. Đặc biệt là những mô hình hoạt động đòi hỏi chuyên môn sâu của sinh viên: Phổ biến kiến thức, chuyển giao khoa học kỹ thuật hoặc những hoạt động thực tế mang ý nghĩa cao như : Chăm sóc thương bệnh binh tại các trung tâm chăm sóc thương binh nặng, giúp các học viên tại các trung tâm cai nghiện... Các hoạt động của Chiến dịch đã góp phần giải quyết những vấn đề bức xúc của địa phương, cơ sở, đồng thời thông qua đó, củng cố tổ chức cơ sở Đoàn, Hội, Đội. Có được những kết quả đó, đã có những chiến sĩ sinh viên tình nguyện ngã xuống trong chiến dịch như Bạn Nguyễn Văn Ưng, sinh viên tình nguyện trường cao đẳng sư phạm kỹ thuật Vinh... Sự sinh của các bạn, sẽ mãi mãi là tấm gương sáng cho chúng ta noi theo, làm tô đẹp thêm hình ảnh xung kích, tình nguyện vì cộng đồng của sinh viên Việt Nam.

Chỉ tiêu đề ra đầu nhiệm kỳ : 100% Hội sinh viên các trường đều có Kế hoạch và tổ chức tốt các hoạt động xã hội trong sinh viên đã hoàn thành xuất sắc và phát triển ở mức cao hơn. Phong trào sinh viên tình nguyện thực sự đã mang lại kết quả nhiều mặt, thúc đẩy tích cực, hiệu quả sự phát triển kinh tế chính trị, văn hoá, xã hội...; đồng thời qua đó, sinh viên được rèn luyện, được đóng góp sức mình, thể hiện trách nhiệm của mình: sống có hoài bão, có lý tưởng và không ngừng nâng cao ý thức giác ngộ cách mạng để trưởng thành. Tiêu biểu trong phong trào sinh viên tình nguyện là Hội sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh, Hội sinh viên Thành phố Hà Nội, Hội sinh viên Thành phố Hải Phòng, Hội sinh viên Đại học Huế, Đại học Đà Nẵng, Hội sinh viên trường Đại học Cần Thơ, Hội sinh viên trường Đại học Mở – Bán công Thành phố Hồ Chí Minh, Hội sinh viên trường Đại học Nông nghiệp I Hà Nội, Hội sinh viên trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên, Hội sinh viên trường Đại học Tây Nguyên, Hội sinh viên trường Cao đẳng sư phạm kỹ thuật Vinh, Hội sinh viên trường Cao đẳng sư phạm Bến tre...

Tuy nhiên, do công tác tổ chức phong trào còn hạn chế, điều kiện đảm bảo cho các hoạt động chưa đúng mức nên chưa phát huy cao tiềm năng của sinh viên tham gia hoạt động tình nguyện. Một số cơ sở, hoạt động, phong trào tình nguyện chưa đi vào chiều sâu, đôi khi còn mang tính hình thức. Một bộ phận sinh viên chưa ý thức đầy đủ ý nghĩa, vai trò của hoạt động tình nguyện, nên hiệu quả hoạt động chưa cao. Hoạt động tình nguyện tại chỗ tuy đã được chú trọng, nhưng vẫn còn hạn chế; nhiều mô hình hoạt động của sinh viên chưa được nhân rộng; sự chuyển giao các công trình sinh viên tình nguyện cho nhân dân địa phương chưa được chú trọng đúng mức.

6 - Chương trình "Xây dựng Hội sinh viên Việt Nam"được triển khai có hiệu quả, tổ chức Hội sinh viên Việt Nam được phát triển về số lượng và nâng cao về chất lượng; vị trí, vai trò của tổ chức Hội đối với sinh viên, trong nhà trường và xã hội được khẳng định và nâng cao.

Với mục tiêu củng cố và phát triển tổ chức Hội vững mạnh, xứng đáng là tổ chức chính trị - xã hội của sinh viên Việt Nam, là cầu nối Đảng - Chính quyền - Đoàn thể với sinh viên, là lực lượng giáo dục trong nhà trường, công tác xây dựng tổ chức Hội vững mạnh đã được các cấp bộ Hội chú trọng và tăng cường. Ban chấp hành Trung ương Hội đã ban hành và chỉ đạo có hiệu quả Nghị quyết chuyên đề về “Nâng cao chất lượng tổ chức Hội, tăng cường củng cố, xây dựng Hội cơ sở”, góp phần nâng cao chất lượng cơ sở Hội, chất lượng hội viên.

Công tác củng cố phát triển tổ chức Hội cơ sở có chuyển biến tốt. Trong nhiệm kỳ qua đã thành lập thêm 1 Hội sinh viên cấp thành phố, 1 Hội sinh viên cấp Đại học khu vực, 1 Hội sinh viên Đại học Quốc gia và 61 Hội sinh viên cấp trường, nâng tổng số tổ chức của Hội đến nay là 134 Hội sinh viên cấp trường, 2 Hội sinh viên Đại học khu vực, 1 Hội sinh viên Đại học quốc gia và 3 Hội sinh viên cấp thành phố (Đầu nhiệm kỳ Đại hội VI có 73 Hội sinh viên cấp trường, 2 Hội sinh viên Đại học khu vực và 2 Hội sinh viên cấp thành phố). Các chi hội, liên chi hội, câu lạc bộ, đội nhóm phát triển mạnh mẽ, thích ứng với từng đối tượng sinh viên và loại hình đào tạo; hình thức sinh hoạt và hoạt động của chi hội từng bước được cải tiến, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu, lợi ích thiết thực của sinh viên, góp phần mở rộng các hình thức đoàn kết tập hợp và thu hút hội viên, sinh viên của tổ chức Hội, thực hiện tốt phương châm ở đâu có sinh viên ở đó có tổ chức Hội. Công tác chỉ đạo và tổ chức Đại hội Hội sinh viên các cấp về cơ bản được thực hiện tốt, đảm bảo đúng Điều lệ, dân chủ. Quan hệ, hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau giữa Hội sinh viên các trường, các vùng miền đã có chuyển biến tốt theo phương châm cùng phối hợp hoạt động và tích cực trao đổi kinh nghiệm.

Công tác kết nạp hội viên, quản lý và cấp thẻ hội viên được chú trọng và có bước phát triển; chất lượng hội viên được nâng lên. Các cấp bộ Hội đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giới thiệu về Hội sinh viên trong sinh viên và xã hội, nhất là thông qua các hoạt động của cơ sở, tăng cường phát triển hội viên. Số lượng hội viên tăng gấp đôi so với năm 1998, nâng tổng số hội viên trong cả nước hiện nay là 600.000 hội viên, trong đó hàng năm có hơn 50.000 hội viên được cấp thẻ.

Công tác cán bộ được chú trọng. Việc tổ chức tập huấn cán bộ được đầu tư và phân cấp phù hợp. Trung ương Hội đã tổ chức tập huấn cán bộ Hội chủ chốt toàn quốc và biên soạn, phát hành Sổ tay cán bộ Hội sinh viên làm cẩm nang công tác cho cán bộ Hội các cấp, Hội sinh viên các Thành phố, các Đại học khu vực, các trường đã phối hợp tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ, góp phần nâng cao trình độ nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ Hội, nhất là cán bộ Hội cơ sở do đó chất lượng cán bộ Hội được nâng lên một bước. Ban kiểm tra Trung ương Hội được thành lập, công tác kiểm tra được tăng cường chỉ đạo góp phần quan trọng trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Ban chấp hành Hội các cấp. Trong 5 năm qua, đội ngũ cán bộ Hội từ Trung ương đến cơ sở đã không ngừng nỗ lực vừa học tập, vừa công tác tốt. Tiêu biểu là: Bạn Nguyễn Thị Thu Hà, Chủ tịch Hội sinh viên trường Đại học Y Hà Nội, Bạn Nguyễn Mạnh Cường, Chủ tịch Hội sinh viên trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Bạn Trần Xuân Nam, sinh viên trường Đại học điện tử – thông tin Nhật Bản, Chủ tịch Hội thanh niên sinh viên Việt Nam tại Nhật Bản, Bạn Nguyễn Văn Đức, Chủ tịch Hội sinh viên trường Đại học Nông lâm - Đại Huế, Bạn Nguyễn Thị Diễm, Phó Chủ tịch Hội sinh viên trường Cao đẳng sư phạm Bến tre...

Là cầu nối giữa Đảng với sinh viên, là nơi sinh viên rèn luyện và phấn đấu, Hội sinh viên các cấp đã tích cực tạo môi trường để sinh viên rèn luyện, phấn đấu trở thành đoàn viên, đảng viên. Thông qua các hoạt động tạo môi trường phấn đấu cho sinh viên, phong trào “Sinh viên rèn luyện, phấn đấu trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam” đã phát triển mạnh, thu hút đông đảo sự quan tâm và tham gia của sinh viên. Bên cạnh đó, các cấp bộ Hội đã chú trọng phối hợp chặt chẽ với tổ chức Đoàn và các cấp uỷ Đảng trong việc bồi dưỡng hội viên, đoàn viên ưu tú, đề xuất giới thiệu cho tổ chức Đoàn, tổ chức Đảng xem xét bồi dưỡng, kết nạp. Chính vì thế, số lượng sinh viên được kết nạp vào Đảng ngày càng tăng. Theo số liệu thống kê ở 120 trường Đại học, Cao đẳng trong nhiệm kỳ vừa qua đã có 4.266 sinh viên được kết nạp vào Đảng (chưa kể sinh viên trong các trường thuộc lực lượng vũ trang).

Việc xây dựng quỹ Hội, tạo các nguồn kinh phí hỗ trợ cho hoạt động của Hội bước đầu đã có chuyển biến. Hầu hết các cấp Hội từ Trung ương đến cấp trường đều huy động được nguồn lực cho hoạt động thông qua các nguồn: Hội phí do hội viên đóng góp, kinh phí do các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước ủng hộ, kinh phí nhà nước hỗ trợ.

Quan hệ hữu nghị giữa tổ chức Hội sinh viên Việt Nam với các tổ chức sinh viên trong khu vực và trên thế giới tiếp tục được củng cố, mở rộng và phát triển, góp phần vào công cuộc đấu tranh chung vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội. Thông qua phong trào sinh viên và kết quả hoạt động của Hội sinh viên Việt Nam trong Hội sinh viên quốc tế và phong trào Festival thanh niên sinh viên thế giới đã khẳng định vị thế của tổ chức Hội sinh viên Việt Nam và đã được tín nhiệm tham gia Ban chấp hành Hội sinh viên quốc tế; tạo điều kiện cho sinh viên Việt Nam được tham gia các hoạt động giao lưu với sinh viên các nước trong khu vực như Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN. Hội sinh viên Việt Nam ở một số nước có đông lưu học sinh Việt Nam đang học tập như Nga, Nhật, Séc, Hung-ga-ry, Pháp, Đức...đã được thành lập và bước đầu có những hoạt động thiết thực, hiệu quả góp phần đoàn kết tập hợp sinh viên Việt Nam hướng về Tổ quốc. Việc thành lập tổ chức Hội sinh viên Việt Nam ở nước ngoài đánh dấu sự phát triển của phong trào sinh viên và công tác Hội sinh viên trong nhiệm kỳ vừa qua.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, Chương trình “Xây dựng Hội sinh viên Việt Nam” trong nhiệm kỳ vừa qua còn có những hạn chế:

Nghị quyết 105 của BCH Trung ương Hội sinh viên Việt Nam khóa VI về củng cố, phát triển tổ chức cơ sở Hội được triển khai thực hiện chưa đồng bộ, việc kiểm tra, sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm đôi lúc chưa thường xuyên, kịp thời. Chất lượng hoạt động của Liên chi Hội và chi Hội ở nhiều nơi chưa có chuyển biến đáng kể, còn lúng túng, thụ động; nội dung và hình thức sinh hoạt thiếu tính sáng tạo, khô cứng, chưa thực sự cuốn hút hội viên, sinh viên. Chỉ tiêu phấn đấu đến hết nhiệm kỳ 100 % các trường Đại học, Cao đẳng có tổ chức Hội chưa đạt. Nguyên nhân là do công tác tuyên truyền về Hội chưa được chú trọng; công tác chỉ đạo, hướng dẫn thành lập tổ chức Hội chưa xuyên suốt từ Trung ương đến cơ sở, đôi khi còn phó mặc cho các trường; một số nơi cấp uỷ Đảng, Ban Giám hiệu chưa có thông tin hoặc chưa nhận thức đầy đủ về việc thành lập tổ chức Hội sinh viên trong nhà trường nên chưa quan tâm chỉ đạo, tạo điều kiện; một số nơi Đoàn thanh niên chưa phát huy tốt vai trò nòng cốt trong xây dựng và phát triển tổ chức Hội; số lượng các trường Đại học, Cao đẳng được nâng cấp và thành lập mới từ đầu nhiệm kỳ đến nay tăng nhanh.

Công tác phát triển hội viên còn nhiều hạn chế, bất cập. Hội viên mới chủ yếu là sinh viên chính quy, chưa có giải pháp để phát triển hội viên trong đối tượng sinh viên tại chức, sinh viên học văn bằng 2. Công tác phát thẻ hội viên và quản lý hội viên còn lúng túng; hiệu quả sử dụng thẻ hội viên chưa cao. Kết quả công tác phát triển đảng viên là sinh viên chưa tương xứng với nguyện vọng và sự phấn đấu của sinh viên. Hội sinh viên một số trường còn thụ động, trông chờ vào tổ chức Đoàn, chưa xây dựng được kế hoạch phấn đấu vào Đảng cho sinh viên. Vấn đề sinh hoạt Đảng cho đảng viên là sinh viên sau khi tốt nghiệp ra trường chưa có việc làm hoặc làm trong các công ty tư nhân, các liên doanh, các công ty 100% vốn nước người và các tổ chức quốc tế còn nhiều vướng mắc, chưa được tháo gỡ.
Cán bộ Hội sinh viên đa phần là sinh viên nhưng chính sách tạo điều kiện dành cho họ hoạt động còn nhiều bất cập và chưa phù hợp. Chưa có cơ chế trong việc đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực và sử dụng đội ngũ cán bộ Hội nên Hội sinh viên nhiều trường hẫng hụt cán bộ do sinh viên tốt nghiệp ra trường không kịp bổ sung, thay thế. Đồng thời ở một số nơi chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa Đoàn thanh niên và Hội sinh viên trong lề lối và phương pháp công tác.

Do những khó khăn của phong trào sinh viên quốc tế và hạn chế về điều kiện kinh phí của ta, hoạt động quốc tế của Hội còn nhiều bất cập, chưa đúng tầm; chưa đáp ứng được nguyện vọng của đông đảo sinh viên trong việc tham gia hội nhập quốc tế, học hỏi kinh nghiệm của sinh viên các nước.

7. Công tác chỉ đạo của các cấp bộ Hội sinh viên từng bước đổi mới, sâu sát, tập trung cho cơ sở; chú trọng chọn việc, chọn thời điểm để phát động và tổ chức phong trào sinh viên. Công tác kiểm tra được tăng cường góp phần nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo và nâng cao chất lượng công tác Hội và phong trào sinh viên. Thể hiện trên một số mặt cơ bản sau:

1. Ban chấp hành, Ban thư ký và Thường trực Ban thư ký Trung ương Hội sinh viên Việt Nam đã thực hiện tốt vai trò chỉ đạo. Trong từng thời điểm đã xây dựng các Chương trình công tác phù hợp tạo thành sức mạnh tổng hợp của phong trào sinh viên Việt Nam. Các hoạt động góp phần tạo cơ chế hỗ trợ sinh viên và công tác Hội sinh viên, phong trào sinh viên đã được quan tâm đầu tư chỉ đạo. Công tác phối kết hợp cới các Bộ, ngành được tăng cường có hiệu quả.

2. Ban chấp hành, Ban thư ký Hội sinh viên Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hải phòng, các Đại học khu vực, các học viện, các trường Đại học, Cao đẳng đã hoạt động có hiệu quả trong việc triển khai, cụ thể hoá 6 Chương trình công tác của Hội và các hoạt động lớn do Trung ương Hội phát động phù hợp với nhiệm vụ chính trị của địa phương, của nhà trường; vai trò của tổ chức Hội ngày càng được khẳng định và nâng cao trong nhà trường, trong xã hội.

3. Hệ thống tổ chức kiểm tra của Hội được thành lập và phát triển góp phần tham mưu cho Ban chấp hành, Ban thư ký Hội sinh viên các cấp trong công tác chỉ đạo thực hiện Điều lệ, Nghị quyết, Chương trình công tác Hội và phong trào sinh viên ngày càng phù hợp, sát cơ sở và thực tiễn phong trào sinh viên. Lề lối làm việc, công tác thông tin báo cáo, thi đua khen thưởng được cải tiến một bước phục vụ tốt hơn công tác lãnh đạo, chỉ đạo, động viên cổ vũ và hướng dẫn của Ban chấp hành, Ban thư ký Hội sinh viên các cấp.

Nhận định tổng quát: Công tác Hội và phong trào sinh viên nhiệm kỳ VI (1998 – 2003) đã đạt được kết quả toàn diện trên các mặt chính trị tư tưởng, tổ chức và phong trào cách mạng. Các chỉ tiêu của nhiệm kỳ về cơ bản đã hoàn thành, trong đó có những chỉ tiêu hoàn thanh xuất sắc. 6 Chương trình công tác lớn của Hội đã được triển khai tích cực, có hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng học tập, rèn luyện của sinh viên, tham gia xây dựng nhà trường vững mạnh toàn diện; tổ chức Hội được củng cố, phát triển, từng bước chăm lo, hỗ trợ về đời sống sinh hoạt, học tập của sinh viên. Công tác chỉ đạo của các cấp Hội sinh viên từng bước đổi mới, sâu sát, tập trung về cơ sở, chú trọng chọn việc, chọn thời điểm để phát động và tổ chức phong trào sinh viên. Công tác kiểm tra được tăng cường đã nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo và chất lượng công tác Hội, phong trào sinh viên. Tính tích cực chính trị – xã hội và tinh thần tình nguyện của sinh viên được phát huy mạnh mẽ. Nét mới và nổi bật nhất trong nhiệm kỳ là sự phát triển mạnh mẽ phong trào sinh viên tình nguyện không những là môi trường giáo dục, rèn luyện sinh viên có hiệu quả cao, mà còn lôi cuốn, thu hút các lực lượng thanh niên tích cực tham gia phát triển kinh tế – xã hội, uy tín và vị thế chính trị của sinh viên và tổ chức Hội sinh viên được nâng cao trong nhà trường và xã hội.

5 năm qua, phong trào sinh viên Việt Nam và công tác Hội sinh viên Việt Nam đã xuất hiện hàng nghìn tấm gương sinh viên và cán bộ Hội xuất sắc, nhiều công trình tiêu biểu của sinh viên góp phần phát triển kinh tế- xã hôi đã tô thắm trang sử truyền thống phong trào sinh viên và Hội sinh viên Việt Nam; xứng đáng với phần thưởng cao quý - Huân chương Độc lập hạng nhất mà Đảng và Nhà nước trao tặng cho các thế hệ sinh viên và Hội sinh viên Việt Nam.

Bên cạnh kết quả trong nhiệm kỳ qua, công tác Hội và phong trào sinh viên còn bộc lộ một số hạn chế, yếu kém cơ bản là: Hoạt động của Hội sinh viên các cấp chưa cân đối giữa chỉ đạo phong trào với đầu tư chỉ đạo xây dựng, củng cố và phát triển tổ chức Hội. Công tác quản lý hội viên và phối hợp quản lý sinh viên chưa ngang tầm với quy mô phát triển và tình hình sinh viên hiện nay. Đội ngũ cán bộ Hội cơ sở phần lớn chưa được đào tạo, bổ sung kịp thời, thiếu về số lượng, hạn chế về kỹ năng nghiệp vụ công tác Hội sinh viên. Công tác giáo dục chính trị tư tưởng, phẩm chất đạo đức, lối sống, hoạt động định hướng chính trị của Hội còn thiếu chiều sâu, chưa theo kịp diễn biến tâm lý tình cảm, nhu cầu của sinh viên trong điều kiện xã hội phát triển với tốc độ ngày càng cao; chưa phát huy tốt tính “tự quản, tự giác, tự rèn luyện” của sinh viên. Hoạt động cổ vũ, động viên, hỗ trợ sinh viên tự học, tự nghiên cứu và đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực trong học tập, thi và kiểm tra của nhiều cấp bộ Hội còn lúng túng. Một số hoạt động mới chỉ dừng lại ở quy mô cấp trường, cụm trường hay khu vực, chất lượng hoạt động ở cấp Chi hội còn yếu.

Nguyên nhân chính của những hạn chế, yếu kém trên là do một số yếu tố cơ bản sau:

Nguyên nhân chủ quan: Đối với tổ chức Hội, công tác cán bộ ở một số nơi còn lúng túng, thụ động, chưa được đầu tư quan tâm đúng mức; cán bộ Hội đa phần là sinh viên luân chuyển nhanh lại không thường xuyên được đào tạo, bồi dưỡng ; mặt khác việc tập huấn cán bộ Hội ở một số nơi còn mang tính hình thức, thiếu chiều sâu nên cán bộ Hội hạn chế về năng lực chỉ đạo, kỹ năng tổ chức. Công tác chỉ đạo của các cấp bộ Hội đặc biệt là cấp cơ sở còn yếu, đôi khi chưa kịp thời và thiếu nhạy bén, sáng tạo. Công tác kiểm tra chưa được chú trọng, công tác nghiên cứu tổng kết kinh nghiệm, phát huy sáng kiến trong hoạt động chưa được thực hiện thường xuyên. Một số nơi, vai trò nòng cốt chính trị của tổ chức Đoàn đối với tổ chức Hội còn mờ nhạt, nhất là trong công tác cán bộ, trong việc phát huy vai trò, sự chủ động, sáng tạo của tổ chức hội sinh viên. Đối với hội viên, sinh viên còn một bộ phận thờ ơ với tổ chức, ít tham gia các hoạt động tập thể. Mặt khác, việc phát huy vai trò tự nguyện, tự giác, ý thức trách nhiệm của sinh viên đối với công tác Hội, phong trào do Hội tổ chức và tham gia xây dựng tổ chức Hội chưa được quan tâm chỉ đạo thoả đáng.
Nguyên nhân khách quan: Các chính sách liên quan đến sinh viên còn hạn chế và thiếu đồng bộ. Kinh phí và cơ sở vật chất tối thiểu dành cho nhiều cơ sở Hội hoạt động không đảm bảo. Đổi mới Giáo dục và công tác quản lý Nhà nước về giáo dục còn nhiều hạn chế, bất cập. Nhận thức về tổ chức Hội và công tác Hội sinh viên của một số cấp uỷ, chính quyền, nhà trường chưa thật đầy đủ, thiếu khách quan, cá biệt có nơi còn buông lỏng trong chỉ đạo và quản lý. Mặt trái của cơ chế thị trường, sự phân hoá mức sống trong sinh viên và sự chống phá của các thế lực thù địch đã và đang tác động tiêu cực tới sinh viên, công tác Hội và phong trào sinh viên.

Trên cơ sở kết quả 6 Chương trình công tác nhiệm kỳ VI, rút ra một số bài học kinh nghiệm sau:

1- Nắm vững, cụ thể hoá kịp thời, sáng tạo các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước.

2 - Tích cực tham mưu với cấp uỷ Đảng - Ban giám hiệu, chủ động phối hợp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường tạo thuận lợi cho công tác Hội và phong trào sinh viên.

3- Đảm bảo và phát huy vai trò nòng cốt chính trị của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là điều kiện cơ bản để xây dựng tổ chức Hội sinh viên Việt Nam vững mạnh.

4- Coi trọng công tác cán bộ từ tạo nguồn, bồi dưỡng đến sử dụng và trưởng thành, tạo sự kế thừa trong công tác cán bộ là nhân tố có ý nghĩa quyết định đến việc duy trì và phát triển phong trào sinh viên.

5- Biết chăm lo lợi ích, khơi dậy và phát huy mạnh mẽ tính tích cực chính trị - xã hội, khả năng sáng tạo của sinh viên, tin tưởng và tạo điều kiện cho sinh viên tự khẳng định; tạo sự gắn bó mật thiết giữa sinh viên với tổ chức Hội.

6. Chú trọng tổng kết thực tiễn kịp thời để nhân rộng mô hình hay, cách làm sáng tạo, hiệu quả, thực hiện xã hội hoá các hoạt động của Hội, tạo nguồn lực đầu tư cho công tác Hội và phong trào sinh viên.

7- Thường xuyên đổi mới nội dung, hình thức hoạt động, coi trọng tính hấp dẫn, hiệu quả, thiết thực trong các hoạt động của sinh viên.

Phần thứ ba

Sinh viên Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI

I. bối cảnh, thời cơ và thách thức đối với sinh viên, công tác Hội sinh viên trong giai đoạn mới:

1. Bối cảnh:

Những năm đầu thế kỷ XXI, tình hình thế giới có nhiều biến đổi to lớn. Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ sẽ tiếp tục phát triển với bước tiến nhảy vọt; đặc biệt là công nghệ thông tin và phát triển kinh tế tri thức có bước chuyển quan trọng, chi phối quá trình phát triển. Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế là xu thế khách quan, vừa là quá trình hợp tác để phát triển, vừa là quá trình đấu tranh của các nước đang phát triển để bảo vệ lợi ích quốc gia. Đổi mới Giáo dục đang diễn ra trên toàn cầu. Chính vì thế khoa học - công nghệ trở thành động lực cơ bản của sự phát triển kinh tế - xã hội, Giáo dục là nền tảng của sự phát triển khoa học - công nghệ, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của xã hội hiện đại. Mặt khác, các mâu thuẫn cơ bản trên thế giới vẫn tồn tại và phát triển như: xung đột vũ trang, chiến tranh cục bộ, chống đói nghèo, khủng bố, bảo vệ môi trường... sẽ tác động đến sự phát triển của mỗi quốc gia.

Đại hội IX của Đảng khẳng định trong thời gian từ nay đến năm 2010 đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa của nước ta cần và có thể rút ngắn thời gian so với các nước đi trước, vừa có những bước tuần tự, vừa có những bước nhảy vọt. Để đi tắt đón đầu từ một nước kém phát triển thì vai trò của Giáo dục và Khoa học - Công nghệ lại có tính quyết định. Giáo dục và Đào tạo nước ta đang có sự đổi mới toàn diện và ở mọi cấp học. Đảng, Nhà nước và toàn xã hội rất quan tâm đến thanh niên nói chung và sinh viên nói riêng; đặc biệt là việc học, rèn luyện và phát huy thanh niên, sinh viên. ở nước ta, trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, sản xuất hàng hoá phát triển làm cho thị trường lao động được mở rộng, nhu cầu học tập tăng lên; đồng thời làm thay đổi quan niệm về giá trị, ảnh hưởng đến động cơ học tập, các quan hệ trong và ngoài nhà trường, việc lựa chọn nghề nghiệp; phân hoá giàu nghèo làm tăng thêm cách biệt về cơ hội học tập.

2. Thời cơ và thách thức:

Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trong những năm đầu thế kỷ XXI diễn ra hết sức quyết liệt và nhanh chóng để phấn đấu đạt mục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Đây vừa là cơ hội, vừa là thử thách với sinh viên. Giáo dục Đại học đang được đổi mới toàn diện hơn, sâu sắc hơn, quy mô hơn là điều kiện để sinh viên tiếp thu tốt hơn kiến thức chuyên môn, phát huy trí tuệ, gắn học với hành, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới với sinh viên. Sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ và kinh tế tri thức trong xu thế toàn cầu hoá đã và đang tạo ra điều kiện và cơ hội để sinh viên
Việt Nam học tập, rèn luyện, tiếp cận để ứng dụng nhanh những thành tựu mới nhất của khoa học, công nghệ và phương thức quản lý tiên tiến vào sản xuất và đời sống, góp phần đẩy mạnh quá trình tiếp tục đổi mới công tác Hội và phong trào sinh viên.

Đảng, Nhà nước sẽ tiếp tục tăng cường đầu tư cho các trường Đại học, Cao đẳng nhằm nâng cao chất lượng học tập, rèn luyện của sinh viên để khi tốt nghiệp sinh viên sẽ trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao, những trí thức trẻ góp phần tích cực đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Đại hội IX của Đảng khẳng định “Đối với thế hệ trẻ, chăm lo giáo dục, bồi dưỡng, đào tạo phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, văn hoá, sức khoẻ, nghề nghiệp; giải quyết việc làm, phát triển tài năng và sức sáng tạo, phát huy vai trò xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc"; Chiến lược phát triển Thanh niên Việt Nam đến năm 2010 khẳng định “tăng cường giáo dục, bồi dưỡng, đào tạo thế hệ thanh niên Việt Nam phát triển toàn diện, trở thành nguồn nhân lực trẻ có chất lượng cao và phát huy tốt vai trò xung kích, sáng tạo của thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ VIII đã xác định nhiệm vụ của tuổi trẻ "Phát huy truyền thống vẻ vang, tuổi trẻ Việt Nam thi đua học tập, rèn luyện, lao động sáng tạo, xung kích, tình nguyện xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa", một trong những nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn 2002 - 2007 là "Thanh niên thi đua học tập, đi đầu xây dựng xã hội học tập và tiến quân vào khoa học công nghệ". Đây chính là thời cơ thuận lợi để tăng cường tập hợp, giáo dục, bồi dưỡng và phát huy sinh viên, là nền tảng để đẩy mạnh công tác Hội và phong trào sinh viên thời gian tới.

Yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và quá trình hội nhập kinh tế quốc tế là thách thức đối với khả năng thực tế của sinh viên. Đất nước còn nghèo, chưa đủ khả năng đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển của sinh viên, của công tác Hội và phong trào sinh viên. Chất lượng giáo dục Đại học còn hạn chế. Hàng vạn sinh viên ra trường chưa có việc làm và làm không đúng chuyên môn sẽ tiếp tục tác động đến tình hình sinh viên. Trong xu hướng khu vực hoá, toàn cầu hoá về kinh tế và các lĩnh vực xã hội khác, sự bùng nổ về thông tin, mở rộng giao lưu quốc tế và chủ động hội nhập kinh tế, thách thức đối với sinh viên là không được đánh mất, phai nhạt các giá trị truyền thống của dân tộc, truyền thống cách mạng, mà phải kế thừa, phát huy các truyền thống đó, giữ vững bản sắc văn hoá dân tộc trong giao lưu, hội nhập quốc tế và tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại. Các thế lực thù địch tăng cường thực hiện diễn biến hoà bình thông qua hoạt động lợi dụng vấn đề tôn giáo, dân tộc, nhân quyền với mục đích phá hoại cách mạng Việt Nam đang diễn ra gay gắt; sự phân hoá giàu nghèo; sự tha hoá về đạo đức, lối sống, tình trạng tham nhũng của một bộ phận cán bộ đảng viên, những hiện tượng tiêu cực trong xã hội, tệ nạn xã hội.... đang tác động rất phức tạp đến sinh viên, ảnh hưởng tiêu cực đến tư tưởng, đạo đức, lối sống và ý chí phấn đấu của sinh viên. Nhu cầu chính đáng của sinh viên ngày một cao và đa dạng, mâu thuẫn với khả năng đáp ứng của xã hội; sự thiếu đồng bộ trong cơ chế, chính sách, luật pháp liên quan đến sinh viên và công tác sinh viên ảnh hưởng đến kết quả bồi dưỡng và phát huy sinh viên cũng như phát huy vai trò của tổ chức Hội sinh viên.

II. dự báo tình hình sinh viên:

Trong những năm đầu thế kỷ XXI, tình hình sinh viên tiếp tục có sự biến đổi.

Số lượng sinh viên nước ta sẽ tiếp tục tăng, cơ cấu sinh viên sẽ có sự thay đổi lớn. Hàng năm tỷ lệ sinh viên tuyển mới sẽ tăng từ 5% đến 8%; tỷ lệ sinh viên từ 118 trên một vạn dân của năm học 2000 – 2001 sẽ tăng lên 200 sinh viên trên một vạn dân vào năm 2020; tỷ lệ sinh viên trên một giảng viên từ 30 sẽ giảm xuống còn khoảng 20; tỷ lệ sinh viên trong độ tuổi từ 18 đến 23 sẽ tiếp tục tăng, đến năm 2020 có thể đạt 25%. Cơ cấu xã hội, cơ cấu ngành nghề của sinh viên tiếp tục thay đổi theo hướng tỷ lệ sinh viên xuất thân từ nông thôn và các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa sẽ tăng cao hơn, các ngành nghề mũi nhọn như khoa học công nghệ, các ngành kỹ thuật sẽ chiếm ưu thế, ngành sư phạm và các ngành khoa học cơ bản sẽ có mặt bằng chất lượng đầu vào ngày càng cao, các ngành luật, kinh tế không còn là sự lựa chọn duy nhất cho sinh viên nữa. Trong những năm tới, hệ thống các trường được mở rộng, nâng cấp, hình thành thêm các trường ở các khu vực trọng điểm; các loại hình đào tạo đa dạng hơn, trong đó loại hình đào tạo ngoài công lập sẽ thu hút đông đảo sinh viên, có thể đạt tỷ lệ 30% vào năm 2010; lực lượng sinh viên Việt Nam học tập ở nước ngoài và học tại các cơ sở đào tạo của nước ngoài tại Việt Nam sẽ tiếp tục tăng.

Kết quả học tập, năng lực thực hành sau đào tạo của sinh viên sẽ vẫn còn hạn chế. Tuy nhiên, tinh thần và thái học tập của đa số sinh viên sẽ cao hơn và ngày càng có nhiều sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học, các hoạt động sáng tạo. Sinh viên sẽ chủ động và tích cực học thêm ngoại ngữ, tin học, cũng như các môn bổ trợ hoặc văn bằng khác. Vì vậy, khả năng tự lập nghiệp của sinh viên sau tốt nghiệp sẽ tốt hơn. Các đặc trưng của xã hội công nghiệp như tính tổ chức, tính kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và hợp tác, tính tự lập, chủ động, sáng tạo trong sinh viên sẽ tiếp tục phát triển và đặt ra yêu cầu cao đối với việc rèn luyện và tự rèn luyện của sinh viên. Khả năng hội nhập quốc tế, vị thế của sinh viên Việt Nam trong khu vực và trên thế giới được nâng cao. Những hạn chế của đổi mới và cải cách giáo dục phổ thông trong những năm qua sẽ tác động và thể hiện rõ đối với lớp sinh viên những năm tới.

Nhận thức chính trị và tính tích cực chính trị – xã hội của sinh viên được nâng cao và thể hiện rõ hơn. Sinh viên ngày càng tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, sự quản lý, điều hành của Chính phủ. Phong trào sinh viên phấn đấu trở thành đoàn viên, đảng viên sẽ mạnh mẽ hơn. Số sinh viên tự nghiên cứu và chủ động tham gia tìm hiểu về chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, được kết nạp vào Đoàn, vào Đảng tiếp tục tăng. Sinh viên sẽ chủ động và tích cực tham gia vào các hoạt động của nhà trường với tư cách là một chủ thể rõ hơn. Sự mong muốn của sinh viên về dân chủ và công bằng trong những năm tới sẽ tăng cao. Sinh viên sẽ tích cực tham gia các hoạt động tập thể; quan tâm và nhạy cảm hơn với tình hình quốc tế và đất nước, tích cực tham gia các hoạt động xã hội, chung sức cùng cộng đồng.

Định hướng giá trị trong sinh viên sẽ có những biến đổi sâu sắc; hệ thống các nhu cầu của sinh viên sẽ tiếp tục biến đổi và phát triển đa dạng, mang cá tính và chịu ảnh hưởng quốc tế cao hơn, do đó cần chú trọng giáo dục ý thức cộng đồng. Những nhu cầu và đòi hỏi của sinh viên về những vấn đề thiết yếu trong sinh hoạt và học tập, rèn luyện như: Ký túc xá, đảm bảo công bằng trong học tập, thi và kiểm tra, việc làm sau tốt nghiệp... vẫn là chủ yếu và ngày càng cao hơn. Sự tự tin, năng lực giao tiếp, khả năng tổ chức hoạt động tập thể của sinh viên được cải thiện một bước.
Tình trạng sức khoẻ và thể trạng của sinh viên sẽ được cải thiện nhiều. Tầm vóc cơ thể (cơ bản là số đo chiều cao, cân nặng) của sinh viên tăng đáng kể. Tuy nhiên, tình trạng sinh viên mắc một số bệnh xã hội sẽ trở thành vấn đề đáng lo ngại. Những vấn đề về đạo đức, lối sống vẫn được sinh viên khẳng định thông qua việc sinh viên tiếp tục phát huy những giá trị truyền thống của dân tộc, phát huy mạnh mẽ tinh thần thi đua, tình nguyện, đóng góp xứng đáng cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Mặt khác, những biểu hiện hưởng thụ, không trung thực trong thi và kiểm tra, thực dụng, trung bình chủ nghĩa, đua đòi, phân hoá mức sống, vi phạm pháp luật... trong một số ít sinh viên sẽ biểu hiện rõ nét hơn và có tác động lớn hơn đến dư luận xã hội.

Sinh viên tiếp tục là lực lượng bị các thế lực thù địch tập trung tác động, lợi dụng, lôi kéo. Do đó, trong thời gian tới, sinh viên cần được tăng cường giáo dục, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị để giúp sinh viên tự bảo vệ trước sự tấn công và tác động của các thế lực thù địch.

Bối cảnh, thời cơ và thách thức đó, đặt ra:

Nhiệm vụ của sinh viên Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI là: Phát huy truyền thống vẻ vang, ra sức học tập, nghiên cứu khoa học, xung kích, tình nguyện tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Công tác Hội và phong trào sinh viên phải góp phần bồi đắp Người sinh viên: có lý tưởng và đạo đức cách mạng, có văn hoá, học vấn, kỹ năng hiện đại, có tinh thần thi đua, tình nguyện chung sức cùng cộng đồng; có ý thức tự tôn, tự cường dân tộc, không cam chịu nghèo nàn, lạc hậu; có ý chí, khát vọng lập nghiệp, làm giàu cùng đất nước bằng tri thức khoa học và công nghệ.

Phần thứ tư

Sinh viên Việt Nam thi đua học tập, rèn luyện,
tiến quân vào khoa học, công nghệ, tình nguyện
xây dựng và bảo vệ tổ quốc

(Mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ Công tác Hội
và phong trào sinh viên nhiệm kỳ VII, giai đoạn 2003 - 2008)

I. Mục tiêu cơ bản:

Đảng ta luôn xác định sự nghiệp đổi mới đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không chủ yếu là do thế hệ trẻ hiện nay quyết định, trong đó sinh viên là lực lượng có vai trò quan trọng. Chính vì vậy, Sinh viên Việt Nam, bộ phận trí tuệ và ưu tú trong thanh niên, là nơi kết tinh nhiều tài năng sáng tạo, là nguồn lao động có học vấn cao, có chuyên môn sâu ngày càng được xã hội quan tâm và coi trọng.

Phát huy vai trò là tổ chức chính trị-xã hội của sinh viên Việt Nam, là cầu nối Đảng - Chính quyền - Đoàn thể với sinh viên, là lực lượng giáo dục trong nhà trường, là nơi sinh viên rèn luyện và phấn đấu, Hội sinh viên Việt Nam không ngừng đổi mới để phát triển; đoàn kết, tập hợp rộng rãi sinh viên Việt Nam cùng phấn đấu học tập, rèn luyện vì mục tiêu dân giàu mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh theo định hướng xã hội chủ nghĩa, vì những quyền lợi hợp pháp, chính đáng của sinh viên. Phong trào sinh viên và công tác Hội sinh viên trong nhiệm kỳ tới phải xuất phát từ nhiệm vụ chính trị của người sinh viên và vì lợi ích của chính sinh viên. Động lực của phong trào là đoàn kết, tập hợp sinh viên theo lý tưởng của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, khơi dậy và phát huy mạnh mẽ tính tích cực chính trị - xã hội, khả năng sáng tạo của sinh viên, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của sinh viên.

Trên cơ sở những định hướng trên, Công tác Hội và phong trào sinh viên nhiệm kỳ đầu tiên trong thế kỷ XXI xác định:

Mục tiêu:

Tích cực bồi dưỡng góp phần hình thành thế hệ sinh viên mới thiết tha với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức và lối sống lành mạnh; có sức khoẻ tốt; tiếp cận và từng bước làm chủ khoa học công nghệ; có ý chí vươn lên lập thân, lập nghiệp, khát vọng chiến thắng nghèo nàn, lạc hậu, tụt hậu; xung kích, tình nguyện tham gia phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng tổ chức Hội sinh viên Việt Nam vững mạnh góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”.

Khẩu hiệu hành động:

"Sinh viên Việt Nam thi đua học tập, rèn luyện, tiến quân
vào khoa học công nghệ, tình nguyện xây dựng và bảo vệ Tổ quốc"

Phong trào hành động cách mạng của sinh viên Việt Nam:


Dự kiến phát động và tổ chức 2 phong trào:

- Phong trào ”Sinh viên gắng học, tự rèn”

hoặc ”Thi đua học tập tốt, rèn luyện tốt”

- Phong trào ”Sinh viên tình nguyện”

Một số chỉ tiêu cơ bản:

1- 100% hội viên, sinh viên được học tập các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Chủ nghĩa Mác – Lê nin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nghị quyết Đại hội đại biểu Hội sinh viên Việt Nam toàn quốc lần thứ VII.

2- 100% Hội sinh viên các trường phối hợp tổ chức và có các hình thức hỗ trợ hiệu quả sinh viên tham gia tập sự nghiên cứu khoa học, nghiên cứu khoa học; phấn đấu 50% sinh viên sử dụng thành thạo tin học cơ bản và ít nhất 1 ngoại ngữ trong giao tiếp thông thường.

3- 100% Hội sinh viên các trường có các hình thức khuyến học, khuyến tài.

4- 100% các cơ sở Hội sinh viên tổ chức tốt các hoạt động văn hoá, thể thao cộng đồng.

5- 100% hội viên, sinh viên tham gia các hoạt động tình nguyện và hàng năm, 100% Hội sinh viên các tỉnh, thành phố, các Đại học quốc gia, Đại học khu vực, các học viện, các trường đại học, cao đẳng tổ chức Chiến dịch sinh viên tình nguyện - Hè.

6- 100% cán bộ Hội cấp cơ sở và cán bộ chi hội được bồi dưỡng tập huấn về kỹ năng, nghiệp vụ.

7- Phấn đấu kết nạp 90% sinh viên vào tổ chức Hội sinh viên và 100% các Đại học khu vực, các học viện, các trường đại học, cao đẳng dân sự có tổ chức Hội sinh viên.

II. Phương hướng nhiệm vụ và giải pháp cơ bản của công tác Hội và phong trào sinh viên nhiệm kỳ VII (2003-2008):

Thực hiện mục tiêu trên, phương hướng nhiệm vụ và giải pháp cơ bản của công tác Hội và phong trào sinh viên nhiệm kỳ VII (2003-2008) là:

1) Tập hợp đoàn kết sinh viên nhằm bồi dưỡng giáo dục lý tưởng, đạo đức cách mạng, bản lĩnh chính trị vững vàng, lối sống văn hoá và ý thức chấp hành pháp luật cho sinh viên.

+ Tăng cường các hoạt động tuyên truyền và học tập chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, nâng cao cảnh giác cách mạng, chống "diễn biến hoà bình”. Giáo dục, định hướng, bồi dưỡng kiến thức về an toàn mạng Internet cho sinh viên, phòng tránh những ảnh hưởng của các Website có nội dung xấu.

+ Đẩy mạnh các hoạt động giáo dục truyền thống cách mạng; bồi dưỡng cho sinh viên ý chí vươn lên hội nhập với sinh viên các nước có nền công nghiệp tiên tiến, tiếp cận và từng bước làm chủ khoa học công nghệ mới, khát vọng chiến thắng nghèo nàn lạc hậu, ý thức xung kích, tình nguyện vì cộng đồng.

+ Thường xuyên tổ chức các hoạt động giáo dục pháp luật, giáo dục ý thức công dân cho sinh viên, lối sống, nếp sống văn minh, lành mạnh. Bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho sinh viên về các giá trị văn hóa truyền thống, ý thức giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.

+ Tăng cường nắm bắt và kịp thời định hướng dư luận sinh viên thông qua các tổ, đội nhóm thăm dò dư luận sinh viên và các diễn đàn, các buổi nói chuyện chuyên đề, thời sự.

2) Phát triển mạnh mẽ phong trào sinh viên thi đua học tập, rèn luyện, nghiên cứu khoa học, từng bước làm chủ khoa học công nghệ.

Phát động và tổ chức phong trào “Sinh viên gắng học, tự rèn” hoặc ”Thi đua học tập tốt, rèn luyện tốt” với một số nội dung và giải pháp cụ thể sau:

+ Tích cực đổi mới phương pháp học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, tự học, tự nghiên cứu của sinh viên.

+ Mở rộng môi trường và điều kiện thuận lợi cho hội viên, sinh viên học tập. Tăng cường các hoạt động tạo cơ chế và động lực cổ vũ sinh viên tích cực học tập tích luỹ tri thức, tiếp cận khoa học và công nghệ tiên tiến. Phát động phong trào sinh viên đi đầu học ngoại ngữ và Tin học.

+ Động viên khuyến khích tạo các điều kiện để sinh viên tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học, sáng tạo và phát triển tài năng. Hỗ trợ sinh viên tiếp cận với công nghệ mới, tham gia chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ về nông thôn, miền núi.

+ Tăng cường giáo dục đạo đức cách mạng và lối sống văn hóa cho sinh viên. Tổ chức tốt các hoạt động văn hoá, thể dục, thể thao từ cơ sở. Thường xuyên phối hợp thực hiện tốt công tác phòng chống và đấu tranh với các tệ nạn xã hội đặc biệt là tệ nạn ma tuý.

+ Tăng cường công tác giáo dục thái độ, động cơ học tập đúng đắn cho học sinh, sinh viên. Đồng thời đẩy mạnh công tác phối hợp phòng chống các tiêu cực, gian lận trong học tập, thi và kiểm tra.

3) Đẩy mạnh các hoạt động xung kích, tình nguyện xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, phòng chống tệ nạn xã hội và chung sức cùng cộng đồng; tăng cường các hoạt động hỗ trợ tạo môi trường thuận lợi cho các phong trào thi đua, tình nguyện của sinh viên.

Phát động và tổ chức phong trào “Sinh viên tình nguyện” với một số nội dung và giải pháp cụ thể sau:

+ Tuyên truyền và tổ chức cho sinh viên tham gia các hoạt động bảo vệ và xây dựng môi trường xanh - sạch - đẹp; chú trọng môi trường cảnh quan của nhà trường, ký túc xá, khu nhà trọ. Tuyên truyền pháp luật; tham gia các hoạt động tại cộng đồng nơi cư trú. Tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện trên địa bàn dân cư khu vực nhà trọ.

+ Tổ chức các hoạt động xây dựng Ký túc xá văn minh, nhà trọ văn hoá...; tham gia đấu tranh tố giác tội phạm.

+ Tăng cường các hoạt động tình nguyện tại chỗ gắn với nhiệm vụ học tập, rèn luyện của sinh viên. Hình thành các đội sinh viên tình nguyện với các hoạt động: vận động hiến máu nhân đạo, tham gia phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, giải toả ùn tắc giao thông, hoạt động đền ơn, đáp nghĩa

+ Tổ chức Chiến dịch sinh viên tình nguyện, các đội hình sinh viên tình nguyện tại chỗ và giới thiệu sinh viên về tham gia hoạt động tình nguyện tại địa phương dịp hè; đồng thời tổ chức các đội hình sinh viên hỗ trợ vùng sâu, vùng xa, góp phần phát triển kinh tế xã hội, xóa đói giảm nghèo với phương châm thiết thực, hiệu quả.

+ Cổ vũ động viên để tiếp tục tổ chức các đội trí thức trẻ là sinh viên sau khi tốt nghiệp tình nguyện đi phát triển kinh tế, văn hóa xã hội ở vùng sâu, vùng xa, nông thôn miền núi. Phát động phong trào sinh viên tình nguyện về công tác ở nông thôn miền núi khi tốt nghiệp ra trường.

4) Bảo vệ quyền lợi chính đáng và hợp pháp của sinh viên.

+ Phát huy vai trò của Hội sinh viên trong các Hội đồng khen thưởng, kỷ luật và các Hội đồng khác trong nhà trường. Chủ động triển khai các biện pháp để phối hợp thực hiện tốt công tác đánh giá, nhận xét, xếp loại sinh viên theo Quy chế đánh giá kết quả rèn luyện sinh viên.

+ Tăng cường phối hợp đảm bảo thực hiện tốt chế độ học bổng, học phí, chính sách trợ giúp đối với học sinh, sinh viên nghèo, học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số... triển khai việc cho vay Quỹ tín dụng đào tạo và vận động học sinh, sinh viên tham gia bảo hiểm y tế, bảo hiểm thân thể. Tích cực huy động nguồn lực hỗ trợ, động viên sinh viên học tập, nghiên cứu khoa học...

+ Tích cực chăm lo, hỗ trợ, tạo điều kiện cho sinh viên về nhà ở, điều kiện học tập, sinh hoạt, việc làm...

5) Xây dựng củng cố tổ chức Hội sinh viên Việt Nam vững mạnh góp phần xây dựng Đảng, xây dựng Đoàn, xây dựng nhà trường và hệ thống chính trị; phát huy vai trò người đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp của sinh viên.

+ Tăng cường và đổi mới công tác tuyên truyền, giới thiệu về Hội sinh viên và phong trào sinh viên trong sinh viên và trong xã hội. Thực hiện phương châm ở đâu có sinh viên Việt Nam, ở đó có tổ chức Hội sinh viên.

+ Củng cố và nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở Hội, tiếp tục đổi mới hoàn thiện hệ thống tổ chức và cơ chế hoạt động của Hội sinh viên các cấp, đặc biệt là chi hội, liên chi hội.

+ Chú trọng đổi mới công tác cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp của Hội đủ về số lượng đảm bảo về chất lượng đáp ứng yêu cầu công tác Hội và phong trào sinh viên trong điều kiện mới.

+ Tăng cường công tác phát triển hội viên, quản lý hội viên, sinh viên, đặc biệt là sinh viên ngoại trú. Nâng cao chất lượng hội viên, đặc biệt là chất lượng chính trị, tính tiên phong gương mẫu, đi đầu của sinh viên. Tiếp tục đổi mới phương pháp và hình thức bồi dưỡng hội viên ưu tú giới thiệu với Đoàn xem xét kết nạp; tích cực, chủ động phối hợp với Đoàn Thanh niên bồi dưỡng sinh viên ưu tú cho Đảng xem xét kết nạp.

+ Củng cố, tăng cường công tác quốc tế của Hội; tăng cường giao lưu, trao đổi kinh nghiệm giữa sinh viên và tổ chức Hội các trường, các khu vực và quốc tế nhằm tăng cường khả năng hội nhập của sinh viên Việt Nam. Đẩy mạnh đoàn kết, tập hợp sinh viên Việt Nam đang học tập ở nước ngoài.

*

* *

Đại hội đại biểu toàn quốc Hội sinh viên Việt Nam lần thứ VII là Đại hội “Đoàn kết, trí tuệ, sáng tạo, thi đua, tình nguyện” của sinh viên Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI. Những quyết định của Đại hội thể hiện ý chí, nguyện vọng của thế hệ sinh viên Việt Nam, lớp trí thức tương lai, nguồn nhân lực quan trọng tạo sức bật đưa nước ta thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá. Với tinh thần thi đua, tình nguyện, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội sinh viên Việt Nam lần thứ VII kêu gọi toàn thể các bạn sinh viên Việt Nam đang học tập trong nước hay đang sinh sống, học tập ở nước ngoài hãy phát huy truyền thống vẻ
vang, đoàn kết, thi đua học tập, rèn luyện, sáng tạo, lập thân, lập nghiệp, xung kích, tình nguyện xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.


Ban chấp hành
trung ương Hội sinh viên Việt Nam